My humble attempt and musing to grow up and hopefully be a better human being during this life time. I plan to share some of the books, writings, poems that have helped me grow up so far. Of course the journey continues till the last day. I would love to hear from the readers which books, writings, poems, anything else which have influenced them in their lives. ~~ I get lots of nice "forwarded" emails. The blog also serves as collecting pot of these selected stories & writings.
Showing posts with label gujarati. Show all posts
Showing posts with label gujarati. Show all posts
Monday, September 9, 2013
Wednesday, August 21, 2013
લાગે છે કે માંરો અહમ, નાનકડો અહમ ઈશ્વરને બહાર રાખે છે .. મીણબત્તીના ઝાંખા-પીળા પ્રકાશની માફક ઈશ્વરના દિવ્ય પ્રકાશને એ બહાર રાખે છે એ તો બહાર રાહ જુએ છે , મારે તો ફક્ત એટલુંજ કરવાનું છે ચોપડી બંધ કરું, અહમ ની મીણબત્તીને બુઝાવી દઈને બહાર નીકળું ને એ દિવ્ય સુખ નો સાક્ષાત્કાર કરું .......... કવિવર રવીન્દ્રનાથ ટાગોર
Tuesday, August 20, 2013
''રાખડી'' અને ''જનોઈ'' તો રક્ષણ , પ્રેમ અને વિદ્યાનો અમર સંદેશ આપે છે . ''રાખડી'' માં હૃદયનો નિસ્વાર્થ પ્રેમ નો લાલરંગ છે.જનોઈ [યજ્ઞોપવિત ]નું શ્વેત સુત્ર તો વિદ્યાબળ તેમજ બ્રહ્મતેજનું પ્રતિક છે . જીવનમ પ્રેમ અને વિદ્યાની સુગંધ ન ભલે, તો ...જીવન શુષ્ક બની જાય. આવા ઉંચા ખ્યાલ્થીજ મહર્ષિઓ એ રક્ષાબંધન નો ત્યોહાર રચ્યો હશે આજના પવિત્ર દિને પૂજ્ય દીદી ને સત્ સત્ પ્રણામ અને ઈશ્વરને પ્રાર્થના સદાય સૌ બેહનો ની રક્ષા કરે અને સદાય સુખ ન આશીર્વાદ નl ઝરણા વેહતા રહે.
Saturday, July 27, 2013
હાસ્યની ફૂલકણી – સંકલિત
હાસ્યની ફૂલકણી – સંકલિત
કોલેજના ક્લાસમાં વાંદરો આવીને બારી ઉપર બેઠો – એ જોઈ એક છોકરી બોલી :
‘સર, તમારા ભાઈ આવ્યા…’
સર : ‘બેન, જમાનો બદલાય ગયો છે, હવે તો નામથી બોલાવાય…!!
******
છોકરો : ‘તમે છોકરીઓ આટલી સુંદર કેમ હોવ છો ?’
છોકરી : ‘એ તો ભગવાને અમને એમના પોતાના હાથે બનાવી છે ને એટલે.’
છોકરો : ‘જા…જા અવે, વાતો તો એવી કરે છે કે જાણે છોકરાઓને તો નેટ પરથી ડાઉનલોડ કર્યા હોય !’
******
‘જિંદગીની સૌથી વિચિત્ર ક્ષણ કઈ છે ?’
‘જ્યારે તમે સ્મશાનમાં હોવ અને તમારા મોબાઈલમાં રીંગ વાગે, જેનો રીંગટોન હોય…. ‘ઈટ્સ ટાઈમ ટુ ડિસ્કો !!’
******
શિક્ષક : ‘ટેબલ પર ચાર માખીઓ હતી. તેમાંથી એક મેં મારી નાખી. હવે ટેબલ પર કેટલી માખી હશે ?’
વિદ્યાર્થીની : ‘એક જ. મરેલી માખી.’
******
શેઠાણી : ‘જો હું તારા ભરોસે ઘર છોડી થોડા દિવસ બહારગામ જાઉં છું. બધી ચાવીઓ અહીં જ છે. ધ્યાન રાખજે.’
શેઠાણી પરત આવ્યા બાદ.
નોકરાણી : ‘મેડમ, હું તમારું કામ છોડું છું. તમને મારામાં વિશ્વાસ નથી. તમે જે ચાવી મૂકી ગયાં હતાં તે કબાટને લાગતી નથી.’
******
નોકરિયાત : ‘મને પગાર વધારો કરી આપો. મારી પાછળ ત્રણ કંપનીઓ પડી છે.’
શેઠ : ‘અચ્છા, કઈ કંપનીઓ છે ?’
નોકરિયાત : ‘ટેલિફોન, ઈલેક્ટ્રિક અને ગેસ કંપની.’
******
ડૉક્ટર : ‘મોટાપાનો ફક્ત એક જ ઈલાજ છે કે તમે રોજ ફક્ત બે જ રોટલી ખાઓ.’
સંતા : ‘પણ એ બે રોટલી ખાધા પછી ખાવાની કે ખાતા પહેલા ?’
******
લગ્નની રાતે બિચારો સન્તા ભારે મુંઝવણમાં મુકાઈ ગયો કે નવી નવી પત્ની જોડે વાત શું કરવી ?
આખરે અડધો કલાક વિચાર્યા પછી એણે પૂછ્યું : ‘આપ કે ઘરવાલોં કો માલુમ હૈ ના, કિ આજ રાત આપ ઈધર રહનેવાલી હો ?’
******
દિકરી (મમ્મીને ફોન પર) : ‘મમ્મી, મારા હસબન્ડ જોડે મારો ઝઘડો થઈ ગયો. હું ઘરે પાછી આવું છું.’
મમ્મી : ‘તારા પતિને સુખ નહિ, સજાની જરૂર છે. તું ત્યાં જ રહે, હું તારા ઘરે રહેવા આવું છું !’
******
‘સુંદર રાત્રિ અને ભયાનક રાત્રિમાં ફેર શું ?’
‘સુંદર રાત્રિ એ કે જ્યારે તમે તમારા ટેડીબેરને વ્હાલથી બાથ ભરીને સૂઈ ગયા હોવ અને ભયાનક રાત્રિ એ કે જ્યારે તમારું ટેડીબેર તમને સામેથી બાથ ભરે !’
******
પપ્પા (દિકરાને) : ‘તું નાપાસ કેમ થયો ?’
દિકરો : ‘શું કરું, પપ્પા ? 50 GB સિલેબસ હતો….. 50 MBનો મેં સ્ટડી કરેલો…. એમાંથી 5 KBના સવાલોના જવાબ લખેલા તો માર્ક Bytesમાં જ મળેને ?’
******
‘સવારે લાઈબ્રેરી કેટલા વાગે ખૂલશે ?’
‘સાડા આઠ વાગે. પણ આટલી મોડી રાતે તમે કોણ છો ? અને ક્યાંથી ફોન કરો છો ?’
‘હું એક વાચક છું અને લાઈબ્રેરીની અંદરથી ફોન કરું છું.’
******
પત્નીએ નવું સિમ-કાર્ડ ખરીદ્યું. પતિને સરપ્રાઈઝ આપવા માટે, કિચનમાં જઈને એણે મેસેજ કર્યો : ‘હાય ડાર્લિંગ….’
પતિનો તરત જવાબ આવ્યો : ‘તને થોડીવારમાં ફોન કરું છું…. પેલી ડાકણ કિચનમાં છે….’
******
પંજાબ નેશનલ બેન્કે બન્તાને નોટિસ મોકલી :
‘યોર બેલેન્સ ઈઝ આઉટ સ્ટેન્ડિંગ….’
બન્તાએ તરત જવાબ આપ્યો : ‘થેન્ક્સ ફોર ધ કોમ્પ્લીમેન્ટ્સ !’
******
પ્રેમી : ‘તારા જન્મદિવસે હું તારા વર્ષ જેટલાં ફૂલોનો બુકે ભેટ મોકલીશ.’
પ્રેમીએ 21 ગુલાબનાં ફૂલો પ્રેમિકાના ઘરે પહોંચાડવાનો ઓર્ડર આપ્યો.
ફૂલવાળાએ ગ્રાહકને ખુશ કરવા એક ડઝન ગુલાબ પોતના તરફથી ઉમેરીને મોકલ્યાં.
પ્રેમીને સમજાયું જ નહીં કે પ્રેમિકાએ એની સાથે સંબંધ કેમ કાપી નાખ્યો !
******
‘તારી પાસે ઈન્ટરનેટ કનેકશન છે ?’
‘ના… એ શું વળી ? એમ કર, મને એ પેન ડ્રાઈવમાં કોપી કરીને આપી દે…’
******
મા : ‘બેટા શું કરે છે ?’
દીકરો : ‘વાંચું છું.’
મા : ‘વાહ ! શું વાંચે છે ?’
દીકરો : ‘તારી ભાવિ પુત્રવધૂનો એસએમએસ !’
******
શાકાહાર માટેનું ચિહ્ન બતાવતાં શિક્ષકે બાળકને પૂછ્યું : ‘આ પારલે-જી બિસ્કિટના પેકેટ પર લીલા કલરનું ટપકું છે એ શું દર્શાવે છે ?’
બાળક : ‘મેડમ…. એનો અર્થ એ છે કે પારલે-જી અત્યારે ઓનલાઈન બેઠા છે !’
******
એક શિક્ષકે કલાસરૂમમાં મંત્રીના દીકરાને પ્રશ્ન પૂછ્યો.
શિક્ષક (મંત્રીના દીકરાને) : ‘દુકાળ અને પૂરમાં શું તફાવત હોય છે ?’
મંત્રીનો દીકરો : ‘જમીન-આસમાનનો.’
શિક્ષક : ‘કેવી રીતે ?’
મંત્રીનો દીકરો : ‘દુકાળમાં મારા પપ્પા જીપમાં સ્થળની મુલાકાત લે છે, જ્યારે પૂરમાં હેલિકોપ્ટરમાં…!!’
******
ન્યુયોર્કથી રામજીભાઈનો ફોન આવ્યો :
‘હેલ્લો… મોટાભાઈ, અહીંયા આજે સવારે જેન્તીકાકાનું અવસાન થયું છે. એમની ડેડબોડી કોફિનમાં મોકલું છું, કોફિનમાં ઓશિકા નીચે તમારા માટે બે જીન્સ છે, નાના ખિસ્સામાં ડાયમંડની રિંગ છે. જેન્તીકાકાની બોડીના હાથે રોડોની ઘડીયાળ છે તે પ્રવિણકાકા માટે છે અને પગમાં રીબોકના શુઝ છે તે ધવલ માટે છે. પિંકીની મેકઅપ કીટ જેન્તીકાકાના શર્ટમાં છે અને સુટના ખિસ્સામાં આઈ-ફોન અને બ્લેકબેરી છે !
બીજું કાંઈ મંગાવુ હોય તો જલદી કહેજો! રમાકાકી પણ સિરિયસ છે
કોલેજના ક્લાસમાં વાંદરો આવીને બારી ઉપર બેઠો – એ જોઈ એક છોકરી બોલી :
‘સર, તમારા ભાઈ આવ્યા…’
સર : ‘બેન, જમાનો બદલાય ગયો છે, હવે તો નામથી બોલાવાય…!!
******
છોકરો : ‘તમે છોકરીઓ આટલી સુંદર કેમ હોવ છો ?’
છોકરી : ‘એ તો ભગવાને અમને એમના પોતાના હાથે બનાવી છે ને એટલે.’
છોકરો : ‘જા…જા અવે, વાતો તો એવી કરે છે કે જાણે છોકરાઓને તો નેટ પરથી ડાઉનલોડ કર્યા હોય !’
******
‘જિંદગીની સૌથી વિચિત્ર ક્ષણ કઈ છે ?’
‘જ્યારે તમે સ્મશાનમાં હોવ અને તમારા મોબાઈલમાં રીંગ વાગે, જેનો રીંગટોન હોય…. ‘ઈટ્સ ટાઈમ ટુ ડિસ્કો !!’
******
શિક્ષક : ‘ટેબલ પર ચાર માખીઓ હતી. તેમાંથી એક મેં મારી નાખી. હવે ટેબલ પર કેટલી માખી હશે ?’
વિદ્યાર્થીની : ‘એક જ. મરેલી માખી.’
******
શેઠાણી : ‘જો હું તારા ભરોસે ઘર છોડી થોડા દિવસ બહારગામ જાઉં છું. બધી ચાવીઓ અહીં જ છે. ધ્યાન રાખજે.’
શેઠાણી પરત આવ્યા બાદ.
નોકરાણી : ‘મેડમ, હું તમારું કામ છોડું છું. તમને મારામાં વિશ્વાસ નથી. તમે જે ચાવી મૂકી ગયાં હતાં તે કબાટને લાગતી નથી.’
******
નોકરિયાત : ‘મને પગાર વધારો કરી આપો. મારી પાછળ ત્રણ કંપનીઓ પડી છે.’
શેઠ : ‘અચ્છા, કઈ કંપનીઓ છે ?’
નોકરિયાત : ‘ટેલિફોન, ઈલેક્ટ્રિક અને ગેસ કંપની.’
******
ડૉક્ટર : ‘મોટાપાનો ફક્ત એક જ ઈલાજ છે કે તમે રોજ ફક્ત બે જ રોટલી ખાઓ.’
સંતા : ‘પણ એ બે રોટલી ખાધા પછી ખાવાની કે ખાતા પહેલા ?’
******
લગ્નની રાતે બિચારો સન્તા ભારે મુંઝવણમાં મુકાઈ ગયો કે નવી નવી પત્ની જોડે વાત શું કરવી ?
આખરે અડધો કલાક વિચાર્યા પછી એણે પૂછ્યું : ‘આપ કે ઘરવાલોં કો માલુમ હૈ ના, કિ આજ રાત આપ ઈધર રહનેવાલી હો ?’
******
દિકરી (મમ્મીને ફોન પર) : ‘મમ્મી, મારા હસબન્ડ જોડે મારો ઝઘડો થઈ ગયો. હું ઘરે પાછી આવું છું.’
મમ્મી : ‘તારા પતિને સુખ નહિ, સજાની જરૂર છે. તું ત્યાં જ રહે, હું તારા ઘરે રહેવા આવું છું !’
******
‘સુંદર રાત્રિ અને ભયાનક રાત્રિમાં ફેર શું ?’
‘સુંદર રાત્રિ એ કે જ્યારે તમે તમારા ટેડીબેરને વ્હાલથી બાથ ભરીને સૂઈ ગયા હોવ અને ભયાનક રાત્રિ એ કે જ્યારે તમારું ટેડીબેર તમને સામેથી બાથ ભરે !’
******
પપ્પા (દિકરાને) : ‘તું નાપાસ કેમ થયો ?’
દિકરો : ‘શું કરું, પપ્પા ? 50 GB સિલેબસ હતો….. 50 MBનો મેં સ્ટડી કરેલો…. એમાંથી 5 KBના સવાલોના જવાબ લખેલા તો માર્ક Bytesમાં જ મળેને ?’
******
‘સવારે લાઈબ્રેરી કેટલા વાગે ખૂલશે ?’
‘સાડા આઠ વાગે. પણ આટલી મોડી રાતે તમે કોણ છો ? અને ક્યાંથી ફોન કરો છો ?’
‘હું એક વાચક છું અને લાઈબ્રેરીની અંદરથી ફોન કરું છું.’
******
પત્નીએ નવું સિમ-કાર્ડ ખરીદ્યું. પતિને સરપ્રાઈઝ આપવા માટે, કિચનમાં જઈને એણે મેસેજ કર્યો : ‘હાય ડાર્લિંગ….’
પતિનો તરત જવાબ આવ્યો : ‘તને થોડીવારમાં ફોન કરું છું…. પેલી ડાકણ કિચનમાં છે….’
******
પંજાબ નેશનલ બેન્કે બન્તાને નોટિસ મોકલી :
‘યોર બેલેન્સ ઈઝ આઉટ સ્ટેન્ડિંગ….’
બન્તાએ તરત જવાબ આપ્યો : ‘થેન્ક્સ ફોર ધ કોમ્પ્લીમેન્ટ્સ !’
******
પ્રેમી : ‘તારા જન્મદિવસે હું તારા વર્ષ જેટલાં ફૂલોનો બુકે ભેટ મોકલીશ.’
પ્રેમીએ 21 ગુલાબનાં ફૂલો પ્રેમિકાના ઘરે પહોંચાડવાનો ઓર્ડર આપ્યો.
ફૂલવાળાએ ગ્રાહકને ખુશ કરવા એક ડઝન ગુલાબ પોતના તરફથી ઉમેરીને મોકલ્યાં.
પ્રેમીને સમજાયું જ નહીં કે પ્રેમિકાએ એની સાથે સંબંધ કેમ કાપી નાખ્યો !
******
‘તારી પાસે ઈન્ટરનેટ કનેકશન છે ?’
‘ના… એ શું વળી ? એમ કર, મને એ પેન ડ્રાઈવમાં કોપી કરીને આપી દે…’
******
મા : ‘બેટા શું કરે છે ?’
દીકરો : ‘વાંચું છું.’
મા : ‘વાહ ! શું વાંચે છે ?’
દીકરો : ‘તારી ભાવિ પુત્રવધૂનો એસએમએસ !’
******
શાકાહાર માટેનું ચિહ્ન બતાવતાં શિક્ષકે બાળકને પૂછ્યું : ‘આ પારલે-જી બિસ્કિટના પેકેટ પર લીલા કલરનું ટપકું છે એ શું દર્શાવે છે ?’
બાળક : ‘મેડમ…. એનો અર્થ એ છે કે પારલે-જી અત્યારે ઓનલાઈન બેઠા છે !’
******
એક શિક્ષકે કલાસરૂમમાં મંત્રીના દીકરાને પ્રશ્ન પૂછ્યો.
શિક્ષક (મંત્રીના દીકરાને) : ‘દુકાળ અને પૂરમાં શું તફાવત હોય છે ?’
મંત્રીનો દીકરો : ‘જમીન-આસમાનનો.’
શિક્ષક : ‘કેવી રીતે ?’
મંત્રીનો દીકરો : ‘દુકાળમાં મારા પપ્પા જીપમાં સ્થળની મુલાકાત લે છે, જ્યારે પૂરમાં હેલિકોપ્ટરમાં…!!’
******
ન્યુયોર્કથી રામજીભાઈનો ફોન આવ્યો :
‘હેલ્લો… મોટાભાઈ, અહીંયા આજે સવારે જેન્તીકાકાનું અવસાન થયું છે. એમની ડેડબોડી કોફિનમાં મોકલું છું, કોફિનમાં ઓશિકા નીચે તમારા માટે બે જીન્સ છે, નાના ખિસ્સામાં ડાયમંડની રિંગ છે. જેન્તીકાકાની બોડીના હાથે રોડોની ઘડીયાળ છે તે પ્રવિણકાકા માટે છે અને પગમાં રીબોકના શુઝ છે તે ધવલ માટે છે. પિંકીની મેકઅપ કીટ જેન્તીકાકાના શર્ટમાં છે અને સુટના ખિસ્સામાં આઈ-ફોન અને બ્લેકબેરી છે !
બીજું કાંઈ મંગાવુ હોય તો જલદી કહેજો! રમાકાકી પણ સિરિયસ છે
Friday, February 24, 2012
Wednesday, January 18, 2012
Gujarati Books..
If you like reading Gujarati Books, here a website link that you can read all the books that are available. These are pdf files so it will be a delay before you can read them.
Enjoy...!
Enjoy...!
Sunday, January 1, 2012
Monday, September 19, 2011
Introspection..
હીન્દુઓ ભગવદ્ ગીતા વાંચે છે. મુસલમાનો કુરાન વાંચે છે. ખ્રીસ્તીઓ બાઈબલ વાંચે છે. બૌદ્ધો ધમ્મપદ વાંચે છે. જૈનો સમણસુત્તં વાચે છે. એવું તે શું છે કે જે કશુંક વંચાય એની અસર જીવનનના વ્યવહાર પર પડતી નથી ? ક્યારેક તો ધર્મગ્રંથોનું વાચન માણસમાં ધાર્મીક હોવાનું મીથ્યાભીમાન જગાડનારું બની રહે છે. ગીતા વાંચનારાનું જીવન કોરું રહી જાય છે. કુરાન મોઢે હોય તોય જીવનમાં ઝનુનની બોલબાલા! ધર્મ સાથે જીવનના કેવા છુટાછેડા!
વર્ષો પહેલાં બનેલો એક સાચો પ્રસંગ યાદ આવે છે. મારા ઘરથી થોડાક અન્તરે ગુજરાત ઈલેક્ટ્રીસીટી બોર્ડ (જીઈબી)ની હાઉસીંગ કૉલોની છે. એક સાંજે હું ઘરના હીંચકે બેઠો હતો અને એક યુવાન એન્જીનીયર મળવા માટે આવી પહોંચ્યો. એ મારો વાચક હશે એથી અત્યન્ત વીનયપુર્વક એણે પ્રશ્ન પુછયો: ‘સર ! હું કૃષ્ણભક્ત છું અને તમને પણ વાંચું છું. મારે જીવનમાં કૃષ્ણમય બનવા માટે શું કરવું જોઈએ ?’ આવો વજનદાર પ્રશ્ન સાંભળીને હું ઝટ કશુંય બોલી ન શક્યો.
કદાચ ત્યારે મારો મુડ સાવ જુદો હતો. મેં એ યુવાનને કહ્યું: ‘ગીતા વાંચવાનું બન્ધ કરી દેવું જોઈએ.’ મારી આ વાત સાંભળીને એ યુવાન ભારે નીરાશ થયો. એણે કહ્યું: ‘સર ! હું તમારી પાસે બહુ ઉંચી અપેક્ષા સાથે આવ્યો હતો. તમે મને નીરાશ કર્યો છે.’ એ યુવાન જવાની તૈયારીમાં હતો ત્યારે મેં એને મારા જવાબનો મર્મ સમજાવ્યો.
મે કહ્યું: ‘દોસ્ત ! તું એક કામ કર. આવતા છ મહીના સુધી ગીતા બાજુએ મુકી દે. તારી ઑફીસમાં પાંચ મીનીટ વહેલો પહોંચી જજે અને સમય પુરો થાય પછી પાંચ મીનીટ બાદ ઑફીસ છોડજે. ખુરસી પર બેઠો હોય ત્યારે દુરથી કોઈ ગામડીયો વીજળીની મુશ્કેલી અંગે તારી પાસે કામ લઈને આવે ત્યારે તું એનું વાજબી કામ એવી રીતે કરી આપજે, જાણે એ ગામડીયો ગોકુળથી આવેલો કૃષ્ણ જ હોય ! તું આ વાતનો અમલ છ મહીના માટે કર પછી ફરીથી મને મળવા આવજે. તને જરુર સમજાશે કે ગીતા વાંચવાની જરુર નથી. જો તું આ પ્રમાણે ન કરે તો ગીતા વાંચવાનો કોઈ જ અર્થ નથી.’ વર્ષો વીતી ગયાં તોય એ યુવાન હજી મને મળવા આવ્યો નથી.
આ જગતમાં બે ગીતા છે. એક કાગળ પર છપાયેલી પોથીગીતા અને બીજી છે જીવનગીતા. આવું જ કુરાન માટે અને બાઈબલ માટે પણ કહી શકાય. ‘જીવનગીતા’ કે ‘જીવનકુરાન’ વીના ધર્મ પોથીમાંનું રીંગણું બની રહે છે. ધર્મ અને જીવન વચ્ચેના આવા છુટાછેડા થઈ જાય પછી જે બચે છે એ કેવળ બાહ્યાચાર છે. સાધુ ગીતા જીવે છે. ફકીર કુરાન જીવે છે. ગીતા કે કુરાન કંઠસ્થ કરવામાં મીથ્યાભીમાન રહેલું છે. ધર્મગ્રન્થોનો પોપટપાઠ માણસનો અહંકાર વધારે છે.
વર્ષો પહેલાં બનેલો એક સાચો પ્રસંગ યાદ આવે છે. મારા ઘરથી થોડાક અન્તરે ગુજરાત ઈલેક્ટ્રીસીટી બોર્ડ (જીઈબી)ની હાઉસીંગ કૉલોની છે. એક સાંજે હું ઘરના હીંચકે બેઠો હતો અને એક યુવાન એન્જીનીયર મળવા માટે આવી પહોંચ્યો. એ મારો વાચક હશે એથી અત્યન્ત વીનયપુર્વક એણે પ્રશ્ન પુછયો: ‘સર ! હું કૃષ્ણભક્ત છું અને તમને પણ વાંચું છું. મારે જીવનમાં કૃષ્ણમય બનવા માટે શું કરવું જોઈએ ?’ આવો વજનદાર પ્રશ્ન સાંભળીને હું ઝટ કશુંય બોલી ન શક્યો.
કદાચ ત્યારે મારો મુડ સાવ જુદો હતો. મેં એ યુવાનને કહ્યું: ‘ગીતા વાંચવાનું બન્ધ કરી દેવું જોઈએ.’ મારી આ વાત સાંભળીને એ યુવાન ભારે નીરાશ થયો. એણે કહ્યું: ‘સર ! હું તમારી પાસે બહુ ઉંચી અપેક્ષા સાથે આવ્યો હતો. તમે મને નીરાશ કર્યો છે.’ એ યુવાન જવાની તૈયારીમાં હતો ત્યારે મેં એને મારા જવાબનો મર્મ સમજાવ્યો.
મે કહ્યું: ‘દોસ્ત ! તું એક કામ કર. આવતા છ મહીના સુધી ગીતા બાજુએ મુકી દે. તારી ઑફીસમાં પાંચ મીનીટ વહેલો પહોંચી જજે અને સમય પુરો થાય પછી પાંચ મીનીટ બાદ ઑફીસ છોડજે. ખુરસી પર બેઠો હોય ત્યારે દુરથી કોઈ ગામડીયો વીજળીની મુશ્કેલી અંગે તારી પાસે કામ લઈને આવે ત્યારે તું એનું વાજબી કામ એવી રીતે કરી આપજે, જાણે એ ગામડીયો ગોકુળથી આવેલો કૃષ્ણ જ હોય ! તું આ વાતનો અમલ છ મહીના માટે કર પછી ફરીથી મને મળવા આવજે. તને જરુર સમજાશે કે ગીતા વાંચવાની જરુર નથી. જો તું આ પ્રમાણે ન કરે તો ગીતા વાંચવાનો કોઈ જ અર્થ નથી.’ વર્ષો વીતી ગયાં તોય એ યુવાન હજી મને મળવા આવ્યો નથી.
આ જગતમાં બે ગીતા છે. એક કાગળ પર છપાયેલી પોથીગીતા અને બીજી છે જીવનગીતા. આવું જ કુરાન માટે અને બાઈબલ માટે પણ કહી શકાય. ‘જીવનગીતા’ કે ‘જીવનકુરાન’ વીના ધર્મ પોથીમાંનું રીંગણું બની રહે છે. ધર્મ અને જીવન વચ્ચેના આવા છુટાછેડા થઈ જાય પછી જે બચે છે એ કેવળ બાહ્યાચાર છે. સાધુ ગીતા જીવે છે. ફકીર કુરાન જીવે છે. ગીતા કે કુરાન કંઠસ્થ કરવામાં મીથ્યાભીમાન રહેલું છે. ધર્મગ્રન્થોનો પોપટપાઠ માણસનો અહંકાર વધારે છે.
Wednesday, June 1, 2011
પેટ્રોલના ભાવ વધારા સામે ઝઝુમવાના અધીર અમદાવાદી બ્રાંડ ઉપાયો..
- ઓફિસથી ઘરે આવતાં રોજ ઓછામાં ઓછુ એક કિલોમીટર બાઈક ખેંચીને ચાલો. સુગર પણ કંટ્રોલમાં રહેશે. કેમ એવું કરતાં શરમ આવે ? અરે કોઈ ઓળખીતું રસ્તામાં સામે મળી જાય તો એને ભોળા થઈને પૂછવાનું ‘બોસ, અહીં નજીકમાં પેટ્રોલ પંપ ક્યાં હશે?’
- નવી નોકરી માટે પગારનું નેગોશિયેશન કરતા હોવ તો કન્વેયન્સ પેટ્રોલના ભાવ કરતાં પચ્ચીસ ગણું માંગી લેવું. એ પણ પાછુ વેરીએબલ.
- અઠવાડિયામાં બે વાર ગર્લફ્રેન્ડની સ્કુટી પર ફરવાનું રાખો. એને કહેવાનું: “ડીયર, ઈટ્સ સો એક્સાઈટીંગ ટુ સીટ ઓન યોર સ્કુટી ! તું કરિના હોય અને હું આમિર હોઉં, એવું લાગે છે. તારા સમ !” (સમ તો એના જ ખાવાના!)
- બાઈક છોડો, લીફ્ટ માંગો. ટાઈમ પાસ પણ થશે અને હાથના મસલ પણ મજબુત થશે ! (છોકરીઓને મસલ વાળા છોકરા ગમે છે, એવું સલમાન, હ્રીતિકની સફળતા જોઈને લાગે છે
- પોતાના ફ્લેટમાં જ છોકરી શોધો. રોજ એની પાછળ દુર સુધી લાંબા નહિ થવું પડે. પેટ્રોલ બચશે. અને છોકરી માટે ‘ફ્લેટમાં પિયરીયું અને ફ્લેટમાં સાસરિયું’ થશે એ નફામાં!
- ફ્લેટમાં છોકરી ના મળે તો પેટ્રોલપંપ વાળાની છોકરી શોધો.
- કે પછી દહેજમાં પેટ્રોલનો ક્વોટા પહેલેથી નક્કી કરો. સાળો દર અઠવાડિયે બે કારબા પેટ્રોલના મૂકી જાય એવું ગોઠવવાનું!
- ઢાળવાળા રસ્તા પર સ્કુટર બંધ કરી ચલાવો, અરે શહેરમાં બહુ ટેકરા છે જોધપુર ટેકરા, ગુલબાઈ ટેકરા, શ્રેયસ ટેકરા, ગોરધનવાડી ટેકરા ! ઉપર ચઢી જાવ અને પછી નીચે ઉતરતા મશીન બંધ!
- અને છેવટે સાઈકલ તો છે જ, અને એમાં ડબલ સવારી જવાનું ગર્લ ફ્રેન્ડ સાથે. અફકોર્સ જો ગર્લ ફ્રેન્ડ સાઉથ ઇન્ડિયન હિરોઈન જેવી મજબુત ન હોય તો! પછી પેલું જુનું હિન્દી ફિલ્મી ગીત ગાવા નું.... “સોને કી સાઈકલ, ચાંદી કી સીટ, આઓ ચાલે ડાર્લિંગ ચાલે ડબલ સીટ’. પરસેવો લૂછતાં લૂછતાં પછી ડાર્લિંગને કહેવાનું ‘સો, રોમેન્ટિક નહિ?’
Friday, March 11, 2011
દોસ્ત, આ ગુજરાત છે!
અહીં પ્રેમ કેરો સાદ છે
પ્રભુજીનો પ્રસાદ છે
ને પ્રકૃતિનો વરસાદ છે!
બૉસ, આ ગુજરાત છે!
અહીં નર્મદાનાં નીર છે
માખણ અને પનીર છે
ને ઊજળું તકદીર છે!
યસ, આ ગુજરાત છે!
અહીં ગરબા-રાસ છે
વળી જ્ઞાનનો ઉજાસ છે
ને સોનેરી પરભાત છે
અલ્યા, આ ગુજરાત છે!
અહીં ભોજનમાં ખીર છે
સંસ્કારમાં ખમીર છે
ને પ્રજા શૂરવીર છે!
કેવું આ ગુજરાત છે!
અહીં વિકાસની વાત છે
સાધુઓની જમાત છે
ને સઘળી નાત-જાત છે
યાર, આ ગુજરાત છે!
અહીં પર્વોનો પ્રાસ છે
તીર્થો તણો પ્રવાસ છે
ને શૌર્યનો સહવાસ છે!
દોસ્ત, આ ગુજરાત છે!
Monday, February 28, 2011
અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
ના વ્યવહાર સચવાય છે, ના તહેવારસચવાય છે,
દિવાળી હોય કે હોળી, બધુઓફિસમાં જ ઉજવાય છે.
આ બધું તો ઠીક હતું, પણ હદ તો ત્યાં થાય છે,
લગ્નની મળે કંકોત્રી, ત્યાં શ્રીમંતમાં માંડ જવાય છે.
દિલ પુછે છે મારું, અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
પાંચ આંકડાના પગાર છે પણ પોતાના
માટે પાંચ મિનીટ પણ ક્યાં વપરાય છે,
પત્નીનો ફોન બે મિનીટમાં કાપીએ છે,
પણ ક્લાઈન્ટનો કોલ ક્યાં કપાય છે.
ફોનબુક ભરી છે મિત્રોથી, પણ કોઈનાયે ઘરે ક્યાં જવાય છે,
હવે તો ઘરનાં પ્રસંગો પણ હાફ-ડેમાં ઉજવાય છે,
દિલ પુછે છે મારું, અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
કોઇને ખબર નથી, આ રસ્તો ક્યાં જાય છે,
થાકેલાં છે બધા છતાં, લોકો ચાલતાં જ જાય છે.
કોઇકને સામે રૂપીયા, તો કોઇકને ડોલર દેખાય છે,
તમે જ કહો મિત્રો, શું આને જજીંદગી કહેવાય છે?
દિલ પુછે છે મારું, અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
બદલતા આ પ્રવાહમાં,આપણા સંસ્કાર ધોવાય છે,
આવનારી પેઢી પૂછશે, સંસ્કૃતિ કોને કહેવાય છે.
એકવાર તો દિલને સાંભળો, બાકી મન તો કાયમ મુંઝાય છે,
ચાલો જલ્દી નિણૅય લઇએ, મને હજુંય સમય બાકી દેખાય છે.
દિલ પુછે છે મારું, અરે દોસ્ત્ તું ક્યાં જાય છે?
જરાક તો નજર નાંખ, સામે કબર દેખાય છે.
Friday, February 4, 2011
‘ટાઈમ’ મેગેઝિનના મતે સરદાર જ બોસ’ હતા..
આવનારાં વર્ષોમાં દેશના તમામ નેતાઓ ભૂલાઈ જવાના છે, પરંતુ ગાંધીજી અને સરદાર લોકોના માનસપટ પરથી કદીયે અદૃશ્ય નહીં થાય. કોંગ્રેસ પણ હવે જવાહરલાલ નહેરુને ભૂલતી જાય છે. ભાજપા વાજપેયીને પણ ભૂલી ગયું છે. ડીએમકે કામરાજને, તેલુગુદેશમ્ એન.ટી. રામારાવને અને એડીએમકે એમ. જી. રામચંદ્રનને ભૂલી ગયા છે, પરંતુ ભ્રષ્ટાચાર, ત્રાસવાદ અને વકરતા જતા પ્રદેશવાદના સમયમાં સરદાર સાહેબ વધુ યાદ આવે છે. સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીય નેતાઓના સૌથી વધુ નાણાં હોવાનું મનાય છે ત્યારે સરદાર સાહેબે ‘ભારત કી એક્તા કા નિર્માણ’ પુસ્તકમાં લખ્યું હતું : “મારા પર ઘણી વાર આક્ષેપ થાય છે કે, હું બિરલાજીનો સાથી છું, મૂડીવાદીઓનો સાથી છું, પણ એ બધું ખોટું છે. જે દિવસથી મેં ગાંધીજીનો સાથ આપ્યો છે તે દિવસથી મેં એક પ્રતિજ્ઞા લીધી છે કે, હું મારી કોઈ પણ મિલકત રાખીશ નહીં. મેં ગાંધીજી પાસેથી શીખી લીધું છે કે, આનાથી વધુ બીજા કોઈ સમાજવાદમાં હું માનતો નથી.”
સરદાર સાહેબ પાસે પોતાની કોઈ જ ભૌતિક મિલકતો નહોતી. નહીં જમીન કે નહીં મકાન. સરદારને એક જ પુત્ર હતા તે ડાહ્યાભાઈ અને પુત્રી મણિબહેન. તેમણે પોતાના પુત્ર કે પુત્રીને જાહેરજીવનમાં કોઈ પણ અગ્રસ્થાને બેસાડવા પ્રયાસ કર્યો નહોતો. કોઈને પક્ષનો હોદ્દો કે ટિકિટ પણ આપી નહોતી. સરદારના પુત્ર ડાહયાભાઈ મુંબઈમાં મરીન ડ્રાઈવ વિસ્તારના ‘મેઘદૂત’ નામના ઘરમાં રહેતા હતા.
તે વખતે ડાહ્યાભાઈ પાસે એક મોટરકાર હતી. સરદાર મુંબઈ આવે એટલે પુત્રના ઘેર ઊતરે. એક વખત સરદાર મુંબઈ આવ્યા. એ વખતે તેમણે ડાહ્યાભાઈના ઘર આગળ બે એમ્બેસેડર મોટરકાર જોઈ. સરદારે પૂછયું : “ડાહ્યા, તારી પાસે તો એક જ મોટર હતી. આ બીજી ક્યાંથી આવી?”
ડાહ્યાભાઈએ કહ્યું : “એ તો બિરલા શેઠે ભેટ આપી છે.”
સરદારે કડક થઈ કહ્યું : “બિરલા શેઠ તને મોટર શા માટે ભેટ આપે એ ભલે તું ના સમજતો હોય, પરંતુ હું બધું સમજું છું. તું આ રીતે વેપારી લોકોની ભેટ લેતો થયો છે તેથી હું તારા ઘેર હવે રહી શકું નહીં.” - બસ સરદાર સાહેબે તેમના જીવનનો છેલ્લો દિવસ પોતાના એકના એક પુત્રના ઘેર ગાળ્યો અને તે પછી તેઓ કદીયે ડાહ્યાભાઈના ઘેર ઊતર્યા નહીં.
એ વખતે સરદાર સાહેબ દેશના નાયબ વડા પ્રધાન હતા. એક વખત ડાહ્યાભાઈએ મણિબહેનને પત્ર લખ્યો કે, “હું દિલ્હી આવવા માગું છું.” મણિબહેને એ પત્ર પિતાને વંચાવ્યો. સરદાર સાહેબે મણિબહેનને સૂચના આપી : “લખી દો એને, તારે દિલ્હી આવવાની કોઈ જરૂર નથી. એ રહ્યો વેપારી માણસ. જાણે-અજાણે પણ મારા નામનો ઉપયોગ થાય એ મને પસંદ નથી.”
સરદાર સાહેબની મિલકતમાં પતરાની એક પેટી, એક સગડી અને એલ્યુમિનિયમના બે લોટા જ છોડીને તેઓ ગયા.
સરદાર સાહેબને કોઈએ એક વાર પૂછયું હતું : “સરદાર, તમારું કલ્ચર વેસ્ટર્ન કલ્ચર છે કે ઇસ્ટર્ન?”
સરદાર સાહેબે કહ્યું હતું : “મારું કલ્ચર એગ્રિકલ્ચર છે.”
સરદાર સાહેબ બિનસાંપ્રદાયિક હતા, પરંતુ તેમને દંભી બિનસાંપ્રદાયિકતા ખપતી નહોતી. જિર્ણોદ્ધાર બાદ સોમનાથના મંદિરનો પ્રાણપ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ યોજાયો ત્યારે સરદાર સાહેબે એ વખતના ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર બાબુને સોમનાથ આવવા આમંત્રણ આપ્યું. રાજેન્દ્ર બાબુએ એ આમંત્રણ સહર્ષ સ્વીકારી લીધું. એ વખતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુને આ વાતની ખબર પડતાં વડા પ્રધાનની હેસિયતથી રાષ્ટ્રપતિને સાત પાનાંનો પત્ર લખી જણાવ્યું કે, ભારત એક સાંપ્રદાયિક દેશ છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ કોઈ મંદિરના પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં જાય તે યોગ્ય નથી, પરંતુ સરદાર સાહેબ અને રાજેન્દ્ર બાબુ જુદી જ માટીથી ઘડાયેલા હતા. રાજેન્દ્ર બાબુએ જવાહરલાલને પત્ર લખી જણાવ્યું: “હું ભલે રાષ્ટ્રપતિ રહ્યો, પરંતુ તેથી હું હિન્દુ મટી જતો નથી.”
અને સરદાર સાહેબ તથા રાજેન્દ્ર બાબુએ જવાહરલાલની પરવા કર્યા વગર પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં ઉમંગથી ભાગ લીધો.
આવા સરદારનું તા. ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦ના રોજ મુંબઈમાં સવારે ૯.૩૮ કલાકે અવસાન થયું. સંપૂર્ણ રાજકીય સન્માન સાથે તેમની અંત્યેષ્ઠિ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો, પરંતુ સરદારના પુત્ર ડાહ્યાભાઈ, પુત્રી મણિબહેને કહ્યું : “સરદાર ધરતીપુત્ર હતા. તેમના માટે એક એક સેન્ટિમીટરની જમીન પણ કીમતી હતી. તેમની સમાધિ માટે અલગ સરકારી જમીનનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર નથી. તેમના અંતિમ સંસ્કાર એક સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ સામાન્ય લોકોના સ્મશાનમાં જ થવા જોઈએ.”
અને સરદાર સાહેબના અંતિમ સંસ્કાર મુંબઈના સોનાપુરના સ્મશાનમાં કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. સ્મશાયાત્રામાં મુંબઈના પુષ્કળ લોકો જોડાયા. એ વખતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સરદારની અંતિમક્રિયામાં ભાગ લેવા ઇચ્છતા નહોતા. મહારાષ્ટ્રના નેતા સદોબા પાટિલે જવાહરલાલને ફોન કર્યો, પરંતુ નહેરુએ ના પાડી. સદોબા પાટિલે રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર બાબુને ફોન કર્યો. રાજેન્દ્ર બાબુ એ કહ્યું : “હું આવું છું.”
રાષ્ટ્રપતિ અંતિમક્રિયામાં જવાના હોઈ જવાહરલાલે પણ નાછૂટકે મુંબઈ આવવું પડયું. સ્મશાનમાં સદોબા પાટિલે સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા વખતે અંજલિ આપવા માટે નાનો મંચ ઊભો કર્યો હતો. જવાહરલાલે કહ્યું : “સદોબા, આ બધું શું નાટક માંડયું છે?”
સદોબા પાટિલે કહ્યું : “આ તો રાજેન્દ્ર બાબુ વગેરેની ઇચ્છા છે કે, સરદાર સાહેબને અંજલિ આપવા બે શબ્દો બોલી શકાય.”
જવાહરલાલ નહેરુએ કહ્યું : “હું આવા લાગણીવેડામાં માનતો નથી. મૃત્યુ પામેલાઓના મૃતદેહ પર શું બોલવાનું?”
જવાહરલાલે બોલતાં તો બોલી નાખ્યું, પરંતુ બીજી બાજુ લાખો લોકો સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા વખતે હાજર હતા. રાજેન્દ્ર બાબુએ જ પ્રવચન શરૂ કર્યું અને જવાહરલાલ નહેરુએ પણ નાછૂટકે બોલવું પડયું અને સરદાર સાહેબના પુત્ર ડાહ્યાભાઈએ પિતાને મુખાગ્નિ આપ્યો. લાખો લોકોની અશ્રુભીની આંખો સમક્ષ સરદારનો દેહ એક આમઆદમીની જેમ પંચમહાભૂતોમાં વિલીન થઈ ગયો.
આજે દિલ્હીમાં અનેક નેતાઓના ઘાટ અને સમાધિઓ છે, પરંતુ સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા મુંબઈના એક સામાન્ય લોકોના સ્મશાનગૃહમાં થઈ હોઈ તેમની સમાધિ કે ઘાટ નથી.
સરદાર સાહેબને ઇંટો કે સિમેન્ટની બનેલી કોઈ જ સ્મૃતિની જરૂર નથી, સરદાર સાહેબની સમાધિ ભારતીયોના હૃદયમાં છે.
ગુજરાત સરકાર તો નર્મદાકિનારે સરદારશ્રીની પ્રતિમા તો જ્યારે ઊભી કરશે ત્યારે કરશે, પરંતુ ઘણા ઓછા લોકોને ખબર છે કે, નર્મદા તટે સરદાર સરોવર પાસે શ્રી સ્વામિનારાયણ સંસ્થાન મણિનગર તરફથી સરદાર સાહેબની ૧૨ ફૂટ ઊંચી ધાતુની પ્રતિમા ઇ.સ. ૨૦૦૦ના મિલેનિયમ વર્ષે જ સ્થાપિત કરી દેવામાં આવી છે. અમદાવાદના એરપોર્ટ ઉપર પણ સરદાર પટેલની કેનવાસ પર પૂરા કદની તૈલ પ્રતિમા શ્રી સ્વામિનારાયણ ગાદી સંસ્થાન તરફથી મૂકવામાં આવી છે અને ‘સરદાર પટેલ એક સિંહ પુરુષ’નું પુસ્તક પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાના સ્થાપક મુક્તજીવન સ્વામીના પિતા મૂળજીભાઈ તુલસીભાઈ પટેલના સરદાર સાહેબ પ્રિય સાથી હતા અને મુક્તજીવન સ્વામી પણ સરદારશ્રી પ્રત્યે અત્યંત આદર ધરાવતા હોઈ મંદિરના આર્કાઈવ્ઝમાં ૧૯૪૭ની સાલના ‘ધી ટાઈમ’ મેગેઝિન જેવાં અલભ્ય સામયિકો સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યાં છે. ન્યૂયોર્કથી પ્રગટ થતા ‘ટાઈમ’ ના ૧૯૪૭ના જાન્યુઆરી માસના અંકમાં આ મેગેઝિને સરદાર સાહેબની તસવીર સાથે ‘ધી બોસ’ શીર્ષક સાથે એક વિસ્તૃત લેખ પ્રગટ કર્યો હતો અને સરદાર સાહેબ ગાંધીજીના કેવા મજબૂત સાથી હતા, કેવી સાદગી અપનાવતા હતા અને લોકો પર તેમનો કેવો જાદુ હતો તેનું વિસ્તૃત વર્ણન કર્યું છે. આજના આ કક્ષમાં ‘ટાઈમ’ મેગેઝિનના કવર પેજની એ દુર્લભ તસવીર મૂકવામાં આવી છે.
સરદાર સાહેબ પાસે પોતાની કોઈ જ ભૌતિક મિલકતો નહોતી. નહીં જમીન કે નહીં મકાન. સરદારને એક જ પુત્ર હતા તે ડાહ્યાભાઈ અને પુત્રી મણિબહેન. તેમણે પોતાના પુત્ર કે પુત્રીને જાહેરજીવનમાં કોઈ પણ અગ્રસ્થાને બેસાડવા પ્રયાસ કર્યો નહોતો. કોઈને પક્ષનો હોદ્દો કે ટિકિટ પણ આપી નહોતી. સરદારના પુત્ર ડાહયાભાઈ મુંબઈમાં મરીન ડ્રાઈવ વિસ્તારના ‘મેઘદૂત’ નામના ઘરમાં રહેતા હતા.
તે વખતે ડાહ્યાભાઈ પાસે એક મોટરકાર હતી. સરદાર મુંબઈ આવે એટલે પુત્રના ઘેર ઊતરે. એક વખત સરદાર મુંબઈ આવ્યા. એ વખતે તેમણે ડાહ્યાભાઈના ઘર આગળ બે એમ્બેસેડર મોટરકાર જોઈ. સરદારે પૂછયું : “ડાહ્યા, તારી પાસે તો એક જ મોટર હતી. આ બીજી ક્યાંથી આવી?”
ડાહ્યાભાઈએ કહ્યું : “એ તો બિરલા શેઠે ભેટ આપી છે.”
સરદારે કડક થઈ કહ્યું : “બિરલા શેઠ તને મોટર શા માટે ભેટ આપે એ ભલે તું ના સમજતો હોય, પરંતુ હું બધું સમજું છું. તું આ રીતે વેપારી લોકોની ભેટ લેતો થયો છે તેથી હું તારા ઘેર હવે રહી શકું નહીં.” - બસ સરદાર સાહેબે તેમના જીવનનો છેલ્લો દિવસ પોતાના એકના એક પુત્રના ઘેર ગાળ્યો અને તે પછી તેઓ કદીયે ડાહ્યાભાઈના ઘેર ઊતર્યા નહીં.
એ વખતે સરદાર સાહેબ દેશના નાયબ વડા પ્રધાન હતા. એક વખત ડાહ્યાભાઈએ મણિબહેનને પત્ર લખ્યો કે, “હું દિલ્હી આવવા માગું છું.” મણિબહેને એ પત્ર પિતાને વંચાવ્યો. સરદાર સાહેબે મણિબહેનને સૂચના આપી : “લખી દો એને, તારે દિલ્હી આવવાની કોઈ જરૂર નથી. એ રહ્યો વેપારી માણસ. જાણે-અજાણે પણ મારા નામનો ઉપયોગ થાય એ મને પસંદ નથી.”
સરદાર સાહેબની મિલકતમાં પતરાની એક પેટી, એક સગડી અને એલ્યુમિનિયમના બે લોટા જ છોડીને તેઓ ગયા.
સરદાર સાહેબને કોઈએ એક વાર પૂછયું હતું : “સરદાર, તમારું કલ્ચર વેસ્ટર્ન કલ્ચર છે કે ઇસ્ટર્ન?”
સરદાર સાહેબે કહ્યું હતું : “મારું કલ્ચર એગ્રિકલ્ચર છે.”
સરદાર સાહેબ બિનસાંપ્રદાયિક હતા, પરંતુ તેમને દંભી બિનસાંપ્રદાયિકતા ખપતી નહોતી. જિર્ણોદ્ધાર બાદ સોમનાથના મંદિરનો પ્રાણપ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ યોજાયો ત્યારે સરદાર સાહેબે એ વખતના ભારતના રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર બાબુને સોમનાથ આવવા આમંત્રણ આપ્યું. રાજેન્દ્ર બાબુએ એ આમંત્રણ સહર્ષ સ્વીકારી લીધું. એ વખતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુને આ વાતની ખબર પડતાં વડા પ્રધાનની હેસિયતથી રાષ્ટ્રપતિને સાત પાનાંનો પત્ર લખી જણાવ્યું કે, ભારત એક સાંપ્રદાયિક દેશ છે. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ કોઈ મંદિરના પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં જાય તે યોગ્ય નથી, પરંતુ સરદાર સાહેબ અને રાજેન્દ્ર બાબુ જુદી જ માટીથી ઘડાયેલા હતા. રાજેન્દ્ર બાબુએ જવાહરલાલને પત્ર લખી જણાવ્યું: “હું ભલે રાષ્ટ્રપતિ રહ્યો, પરંતુ તેથી હું હિન્દુ મટી જતો નથી.”
અને સરદાર સાહેબ તથા રાજેન્દ્ર બાબુએ જવાહરલાલની પરવા કર્યા વગર પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવમાં ઉમંગથી ભાગ લીધો.
આવા સરદારનું તા. ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦ના રોજ મુંબઈમાં સવારે ૯.૩૮ કલાકે અવસાન થયું. સંપૂર્ણ રાજકીય સન્માન સાથે તેમની અંત્યેષ્ઠિ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો, પરંતુ સરદારના પુત્ર ડાહ્યાભાઈ, પુત્રી મણિબહેને કહ્યું : “સરદાર ધરતીપુત્ર હતા. તેમના માટે એક એક સેન્ટિમીટરની જમીન પણ કીમતી હતી. તેમની સમાધિ માટે અલગ સરકારી જમીનનો ઉપયોગ કરવાની જરૂર નથી. તેમના અંતિમ સંસ્કાર એક સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ સામાન્ય લોકોના સ્મશાનમાં જ થવા જોઈએ.”
અને સરદાર સાહેબના અંતિમ સંસ્કાર મુંબઈના સોનાપુરના સ્મશાનમાં કરવાનો નિર્ણય લેવાયો. સ્મશાયાત્રામાં મુંબઈના પુષ્કળ લોકો જોડાયા. એ વખતના વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુ સરદારની અંતિમક્રિયામાં ભાગ લેવા ઇચ્છતા નહોતા. મહારાષ્ટ્રના નેતા સદોબા પાટિલે જવાહરલાલને ફોન કર્યો, પરંતુ નહેરુએ ના પાડી. સદોબા પાટિલે રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર બાબુને ફોન કર્યો. રાજેન્દ્ર બાબુ એ કહ્યું : “હું આવું છું.”
રાષ્ટ્રપતિ અંતિમક્રિયામાં જવાના હોઈ જવાહરલાલે પણ નાછૂટકે મુંબઈ આવવું પડયું. સ્મશાનમાં સદોબા પાટિલે સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા વખતે અંજલિ આપવા માટે નાનો મંચ ઊભો કર્યો હતો. જવાહરલાલે કહ્યું : “સદોબા, આ બધું શું નાટક માંડયું છે?”
સદોબા પાટિલે કહ્યું : “આ તો રાજેન્દ્ર બાબુ વગેરેની ઇચ્છા છે કે, સરદાર સાહેબને અંજલિ આપવા બે શબ્દો બોલી શકાય.”
જવાહરલાલ નહેરુએ કહ્યું : “હું આવા લાગણીવેડામાં માનતો નથી. મૃત્યુ પામેલાઓના મૃતદેહ પર શું બોલવાનું?”
જવાહરલાલે બોલતાં તો બોલી નાખ્યું, પરંતુ બીજી બાજુ લાખો લોકો સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા વખતે હાજર હતા. રાજેન્દ્ર બાબુએ જ પ્રવચન શરૂ કર્યું અને જવાહરલાલ નહેરુએ પણ નાછૂટકે બોલવું પડયું અને સરદાર સાહેબના પુત્ર ડાહ્યાભાઈએ પિતાને મુખાગ્નિ આપ્યો. લાખો લોકોની અશ્રુભીની આંખો સમક્ષ સરદારનો દેહ એક આમઆદમીની જેમ પંચમહાભૂતોમાં વિલીન થઈ ગયો.
આજે દિલ્હીમાં અનેક નેતાઓના ઘાટ અને સમાધિઓ છે, પરંતુ સરદાર સાહેબની અંતિમક્રિયા મુંબઈના એક સામાન્ય લોકોના સ્મશાનગૃહમાં થઈ હોઈ તેમની સમાધિ કે ઘાટ નથી.
સરદાર સાહેબને ઇંટો કે સિમેન્ટની બનેલી કોઈ જ સ્મૃતિની જરૂર નથી, સરદાર સાહેબની સમાધિ ભારતીયોના હૃદયમાં છે.
ગુજરાત સરકાર તો નર્મદાકિનારે સરદારશ્રીની પ્રતિમા તો જ્યારે ઊભી કરશે ત્યારે કરશે, પરંતુ ઘણા ઓછા લોકોને ખબર છે કે, નર્મદા તટે સરદાર સરોવર પાસે શ્રી સ્વામિનારાયણ સંસ્થાન મણિનગર તરફથી સરદાર સાહેબની ૧૨ ફૂટ ઊંચી ધાતુની પ્રતિમા ઇ.સ. ૨૦૦૦ના મિલેનિયમ વર્ષે જ સ્થાપિત કરી દેવામાં આવી છે. અમદાવાદના એરપોર્ટ ઉપર પણ સરદાર પટેલની કેનવાસ પર પૂરા કદની તૈલ પ્રતિમા શ્રી સ્વામિનારાયણ ગાદી સંસ્થાન તરફથી મૂકવામાં આવી છે અને ‘સરદાર પટેલ એક સિંહ પુરુષ’નું પુસ્તક પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાના સ્થાપક મુક્તજીવન સ્વામીના પિતા મૂળજીભાઈ તુલસીભાઈ પટેલના સરદાર સાહેબ પ્રિય સાથી હતા અને મુક્તજીવન સ્વામી પણ સરદારશ્રી પ્રત્યે અત્યંત આદર ધરાવતા હોઈ મંદિરના આર્કાઈવ્ઝમાં ૧૯૪૭ની સાલના ‘ધી ટાઈમ’ મેગેઝિન જેવાં અલભ્ય સામયિકો સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યાં છે. ન્યૂયોર્કથી પ્રગટ થતા ‘ટાઈમ’ ના ૧૯૪૭ના જાન્યુઆરી માસના અંકમાં આ મેગેઝિને સરદાર સાહેબની તસવીર સાથે ‘ધી બોસ’ શીર્ષક સાથે એક વિસ્તૃત લેખ પ્રગટ કર્યો હતો અને સરદાર સાહેબ ગાંધીજીના કેવા મજબૂત સાથી હતા, કેવી સાદગી અપનાવતા હતા અને લોકો પર તેમનો કેવો જાદુ હતો તેનું વિસ્તૃત વર્ણન કર્યું છે. આજના આ કક્ષમાં ‘ટાઈમ’ મેગેઝિનના કવર પેજની એ દુર્લભ તસવીર મૂકવામાં આવી છે.
Wednesday, January 19, 2011
શરીર સ્વાસ્થ્ય ના ઉખાણા..
ઉનાળે કેરી ને આમળા ભલા, શિયાળે સુંઠ અને તલ ભલા,
ચોમાસે અજમો, લસણ ભલા પણ, બારે માસ ત્રિફલા ભલા.
ખાય જે બાજરી ના રોટલા અને મૂળા ના પાન,
શાકાઆહારને લીધે , તે ઘરડા પણ થાય જવાન.
રોટલા, કઠોળ અને ભાજી, -- તે ખાનારની તબીઅત તાજી,
મૂળો, મોગરી, ગાજર ને બોર, જે ખાય રાતે તે રહે ન રાજી.
હિંગ, મરચું અને આમલી, સોપારી અને તેલ,
શોખ હોય તો પણ, સ્વાસ્થ્ય માટે પાંચે વસ્તુ મેલ.
આદુ રસ ને મધ મેળવી, ચાટે જો પરમ ચતુર,
શ્વાસ, શરદી, અને વેદના, ભાગે તેના જરૂર.
ખાંડ, મીઠું અને સોડા, એ ત્રણ સફેદ ઝેર કહેવાય,
નિત ખાવા-પીવામાં એ વિવેકબુદ્ધિથી જ વપરાય.
ફણગાવેલા કઠોળ જે ખાય, તે લાંબો, પોહળો અને તગડો થાય
દૂધ-સાકર, એલચી, વરીયાળી અને દ્રાક્ષ, એ ગાનારા સૌ ખાય.
લીંબુ કહે: હું ગોળ ગોળ, ભલે રસ છે મારો ખાટો,
સેવન કરો જો મારું તો, પિત્ત ને મારું હું લાતો.
ચણો કહે: હું ખરબચડો, પીળો પીળો રંગ જણાય,
ચણા દાળ ને ગોળ જે ખાય, તે ઘોડા જેવો થાય.
મગ કહે: હું લીલો દાણો અને મારે માથે ચાંદુ,
જો બે ચાર મહીના ખાય તો માણસ ઉઠાડું માંદુ.
કારેલું કહે: કડવો, કડવો હું અને મારે માથે ચોટલી,
રસ જો પીએ મારો, ડાયાબીટીસની બાંધુ ચોટલી.
આમલી કહે: મારામાં ગુણ એક જ, પણ અવગુણ છે પુરા ત્રીસ
લીંબુ કહે: મારામાં અવગુણ એક નહીં, પણ ગુણ છે પુરા વીસ.
ઉનાળો જોગીનો, શિયાળો ભોગીનો ને ચોમાસુ રોગીનું,
શાકાઆહારી જે જન રહે, દર્દ નામ કદી ન લે એ જોગીનું.
ચોમાસે અજમો, લસણ ભલા પણ, બારે માસ ત્રિફલા ભલા.
ખાય જે બાજરી ના રોટલા અને મૂળા ના પાન,
શાકાઆહારને લીધે , તે ઘરડા પણ થાય જવાન.
રોટલા, કઠોળ અને ભાજી, -- તે ખાનારની તબીઅત તાજી,
મૂળો, મોગરી, ગાજર ને બોર, જે ખાય રાતે તે રહે ન રાજી.
હિંગ, મરચું અને આમલી, સોપારી અને તેલ,
શોખ હોય તો પણ, સ્વાસ્થ્ય માટે પાંચે વસ્તુ મેલ.
આદુ રસ ને મધ મેળવી, ચાટે જો પરમ ચતુર,
શ્વાસ, શરદી, અને વેદના, ભાગે તેના જરૂર.
ખાંડ, મીઠું અને સોડા, એ ત્રણ સફેદ ઝેર કહેવાય,
નિત ખાવા-પીવામાં એ વિવેકબુદ્ધિથી જ વપરાય.
ફણગાવેલા કઠોળ જે ખાય, તે લાંબો, પોહળો અને તગડો થાય
દૂધ-સાકર, એલચી, વરીયાળી અને દ્રાક્ષ, એ ગાનારા સૌ ખાય.
લીંબુ કહે: હું ગોળ ગોળ, ભલે રસ છે મારો ખાટો,
સેવન કરો જો મારું તો, પિત્ત ને મારું હું લાતો.
ચણો કહે: હું ખરબચડો, પીળો પીળો રંગ જણાય,
ચણા દાળ ને ગોળ જે ખાય, તે ઘોડા જેવો થાય.
મગ કહે: હું લીલો દાણો અને મારે માથે ચાંદુ,
જો બે ચાર મહીના ખાય તો માણસ ઉઠાડું માંદુ.
કારેલું કહે: કડવો, કડવો હું અને મારે માથે ચોટલી,
રસ જો પીએ મારો, ડાયાબીટીસની બાંધુ ચોટલી.
આમલી કહે: મારામાં ગુણ એક જ, પણ અવગુણ છે પુરા ત્રીસ
લીંબુ કહે: મારામાં અવગુણ એક નહીં, પણ ગુણ છે પુરા વીસ.
ઉનાળો જોગીનો, શિયાળો ભોગીનો ને ચોમાસુ રોગીનું,
શાકાઆહારી જે જન રહે, દર્દ નામ કદી ન લે એ જોગીનું.
Monday, January 10, 2011
નિયમ છે આ જગતનો આપીને કંઈ જવાનું?
નિયમ છે આ જગતનો આપીને કંઈ જવાનું?
લાવ્યો હતો શું સાથે? લઈને પણ શું જવાનું?
વીતી જશે રે જીવન, જડશે ના દરિયો સુખનો,
આનંદ છે અનેરો આપીને કંઈ જવાનું?
લઈને ભૂલે એ માણસ, આભાર માનવાનો,
વારો હવે છે તારો આપીને બસ જવાનો.
મિથ્યા છે પાઠ પૂજા, મતલબ શું જાતરાનો,
થઈએ દયા નથી તો, આપી પણ શું જવાનુ?
વિનતી છે સાદ સુણજો, ભુખી એ આંખડીનો,
આતમ જગાડો દીવડો, આપીને કંઈ જવાનુ?
- સિધ્ધાર્થ દોશી
Friday, January 7, 2011
તારી HARD DISK..
હું તારી HARD DISK ને તું મારી RAM,
તને કરું છું ERROR વગર નો પ્રેમ ,
તું શુ કામ કરે છે મને HATE,
હું કરું છું SAVE ને તું કરે છે FORMAT..
મારી દિલ ની લાગણી નો તને કરું EMAIL,
તારા તરફ થી કેમ આવે DELIVERY REPORT FAIL;
DOWNLOAD થાય છે દિલ માત્ર તારી જ FILE ,
અને તું જ છે જે HIDE કરે છે તારી PROFILE.
મારા MEDIA PLAYER માં તારા જ ગીતો વગાડું .
આ લાગણી ની PEN DRIVE તને કેમ કરી પહોચાડું .
હા પાડી ને HACK કરી લે મારા દિલ ની SITE,
તારા વગર થઇ ગયો છું BIT વિના ની BYTE.
તારા પ્રેમ નો VIRUS મને કેવો નચાવે
કરું હું DELETE તો ફરી પાછો આવે .
તારા વિના PROCESSOR માં ‘ હોશ ’ ક્યાંથી આવે.
Tuesday, November 9, 2010
Facts of Surat..
Although the stats are bit old and from 2007, nonetheless impressive. It also gives me a nostalgic feeling and pride, since I grew up in Surat.
- Diamond capital of the world - 80% of the world's diamond is cut and polished in Surat (in 2005 92% of the world's diamonds were cut and polished in Surat!!)
- Textile capital of India - 1 out of every 10 saree in India is manufactured in Surat.
- Silk capital of India
- 2nd cleanest city of India.
- Most number of flyovers in Gujarat.
- First and the the only multilayer flyover of Gujarat is in Surat.
- World's fastest growing city - United Nations survey
- Surat stands as the best city in India to earn fast money and invest money. - The Times of India.
- India's only zero unemployment city.
- Surat is one of the most industrially active cities that connect to it - Big corporate houses in Surat are like, Essar, ONGC, Reliance, Shell, L&T, HP, IOC, GAI, and many more.
- Every international flight to/from India has atleast one passanger from Surat.
- Only city in Gujarat to have "FAME" & "ADLABS" Theater's Both.
- Highest income tax paying city in Asia.
- SMC - Surat Municipal Corporation earns Rs. 1 Crore daily from octroi, which is highest in India.
- Domino's first pizza outlet in Gujarat was in Surat.
- In Dasshera 2006... Surat masde a record in western India ...of most number of 4 wheelers and 2 wheelers sale.
- One of the longest flyover of India is located in Surat.
- India's only readymade garment park is situated in Surat.
- World's only public sector jewellery park is situated in Surat.
- IIn past Surat was a glorious port with ships of more than 84 countries anchored in it's harbour.
- 40% of India's total man-made fabric production is in Surat.
- 28% of India's total synthetic output is from Surat.
- Richest city of Gujarat.
- Fastest number of growing Crorepati's in India are in Surat.
- Famous city for making "manja" - thread used for kite flying.
- Famous city for its unique food - Surti cuisine especailly "UNDHYU".
- Surat is the city, where Britishers first landed in India.
- Surat has one of the highest per capita income in Asia.
- "PONK" is a roasted millet variety that is available only in Surat in the whole world.
- Surat has been alloted a "S.E.Z. - SPECIAL ECONOMIC ZONE" by the Central Government of India.
Saturday, November 6, 2010
Excellent collections of Gujarati songs..
Select the song you wish to hear first and click the link at the bottom of the full text to play the song.
૧ તારી બાંકી રે પાઘલડીનું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/taribankire.htm
૨ મારા ભોળા દિલનો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/marabholadilno.htm
૩ છાનું રે છપનું કંઈ થાય નહિ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/chhanure.htm
૪ નીલ ગગનનાં પંખેરું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/onilgaganna.htm
૫ મારી વેણીમાં ચાર ચાર ફૂલ http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/mariveniman.htm
૬ માહતાબ સમ મધુરો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/mahatabsam.htm
૭ એક રજકણ સૂરજ થવાને શમણે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ekrajakan.htm
૮ માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/mazamraate.htm
૯ તારી આંખનો અફીણી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/tariankhno.htm
૧૦ રાખનાં રમકડાં http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/rakhnaramkada.htm
૧૧ ભાભી તમે થોડા થોડા થાવ વરણાગી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/obhabhitame.htm
૧૨ તાલીના તાલે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/taliyonatale.htm
૧૩ નજરનાં જામ છલકાવીને http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/najarnajam.htm
૧૪ હે પૂનમની પ્યારી પ્યારી રાત http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/punamnipyari.htm
૧૫ રૂપલે મઢી છે સારી રાત http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ruplemadhi.htm
૧૬ આજનો ચાંદલિયો મને લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/aajnochandaliyo.htm
૧૭ ઊંચી તલાવડીની કોર http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/unchitalawadi.htm
૧૮ ઓઢણી ઓઢું ઓઢું ને ઊડી જાય http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/odhani.htm
૧૯ પંખીડાને આ પીંજરુ જૂનું જૂનું લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/pankhidane.htm
૨૦ દિવસો જુદાઈના જાય છે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/divasojudaina.htm
૨૧ સપના રૂપે ય આપ ન આવો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/sapanarupe.htm
૨૨ ના, ના, નહિ આવું, મેળાનો મને થાક લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/nananahiaavun.htm
૨૩ આવો તો ય સારું, ન આવો તો ય સારું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/aavotoysaru.htm
૨૪ રહેશે અમને મારી મુસીબતની દશા યાદ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/rahesheamane.htm
૨૫ તમારા અહીં આજ પગલાં થાના http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/tamaraahin.htm
૨૬ ઘાયલને શું થાય છે પૂછો તો ખરા http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ghayalneshun.htm
૨૭ સાત સમન્દર તરવા ચાલી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/saatsamandar.htm
૨૮ સાંભળ પંછી પ્યારા http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/panchhipyara.htm
૨૯ હો રાજ મને લાગ્યો કસુંબીનો રંગ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/horajmanelagyo.htm
૩૦ મને કેર કાંટો વાગ્યો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/manekerkanto.htm
૩૧ સોનાનું કે રૂપાનું, પિંજરું તે પિંજરું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/pinjarutepinjaru.htm
૩૨ મા તને ખમ્મા ખમ્મા, http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/Khammakhamma.htm
૩૩ મને યાદ ફરી ફરી આવે, મારા અંતરને રડાવે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/maneyaadfarifari.htm
૩૪ પુણ્ય જો ના થઈ શકે તો પાપથી ડરવું ભલું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/punyajona.htm
૩૫ ઘૂંઘટે ઢાંક્યુ રે એક કોડિયું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ghunghate.htm
૩૬ આવી આવી નોરતાની રાત, માર સૈયર ગરબે રમવા હાલો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/nortaniraat.htm
૧ તારી બાંકી રે પાઘલડીનું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/taribankire.htm
૨ મારા ભોળા દિલનો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/marabholadilno.htm
૩ છાનું રે છપનું કંઈ થાય નહિ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/chhanure.htm
૪ નીલ ગગનનાં પંખેરું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/onilgaganna.htm
૫ મારી વેણીમાં ચાર ચાર ફૂલ http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/mariveniman.htm
૬ માહતાબ સમ મધુરો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/mahatabsam.htm
૭ એક રજકણ સૂરજ થવાને શમણે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ekrajakan.htm
૮ માઝમ રાતે નીતરતી નભની ચાંદની http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/mazamraate.htm
૯ તારી આંખનો અફીણી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/tariankhno.htm
૧૦ રાખનાં રમકડાં http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/rakhnaramkada.htm
૧૧ ભાભી તમે થોડા થોડા થાવ વરણાગી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/obhabhitame.htm
૧૨ તાલીના તાલે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/taliyonatale.htm
૧૩ નજરનાં જામ છલકાવીને http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/najarnajam.htm
૧૪ હે પૂનમની પ્યારી પ્યારી રાત http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/punamnipyari.htm
૧૫ રૂપલે મઢી છે સારી રાત http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ruplemadhi.htm
૧૬ આજનો ચાંદલિયો મને લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/aajnochandaliyo.htm
૧૭ ઊંચી તલાવડીની કોર http://www.mavjibhai.com/madhurGeeto/unchitalawadi.htm
૧૮ ઓઢણી ઓઢું ઓઢું ને ઊડી જાય http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/odhani.htm
૧૯ પંખીડાને આ પીંજરુ જૂનું જૂનું લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/pankhidane.htm
૨૦ દિવસો જુદાઈના જાય છે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/divasojudaina.htm
૨૧ સપના રૂપે ય આપ ન આવો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/sapanarupe.htm
૨૨ ના, ના, નહિ આવું, મેળાનો મને થાક લાગે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/nananahiaavun.htm
૨૩ આવો તો ય સારું, ન આવો તો ય સારું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/aavotoysaru.htm
૨૪ રહેશે અમને મારી મુસીબતની દશા યાદ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/rahesheamane.htm
૨૫ તમારા અહીં આજ પગલાં થાના http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/tamaraahin.htm
૨૬ ઘાયલને શું થાય છે પૂછો તો ખરા http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ghayalneshun.htm
૨૭ સાત સમન્દર તરવા ચાલી http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/saatsamandar.htm
૨૮ સાંભળ પંછી પ્યારા http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/panchhipyara.htm
૨૯ હો રાજ મને લાગ્યો કસુંબીનો રંગ http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/horajmanelagyo.htm
૩૦ મને કેર કાંટો વાગ્યો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/manekerkanto.htm
૩૧ સોનાનું કે રૂપાનું, પિંજરું તે પિંજરું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/pinjarutepinjaru.htm
૩૨ મા તને ખમ્મા ખમ્મા, http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/Khammakhamma.htm
૩૩ મને યાદ ફરી ફરી આવે, મારા અંતરને રડાવે http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/maneyaadfarifari.htm
૩૪ પુણ્ય જો ના થઈ શકે તો પાપથી ડરવું ભલું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/punyajona.htm
૩૫ ઘૂંઘટે ઢાંક્યુ રે એક કોડિયું http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/ghunghate.htm
૩૬ આવી આવી નોરતાની રાત, માર સૈયર ગરબે રમવા હાલો http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/nortaniraat.htm
Tuesday, November 2, 2010
સ્વાદરસિયા ગુજરાતીઓ..
Interesting article. Proud to be a Gujarati.
-------
ગુજરાતી થાળીને આંતરરાષ્ટ્રીયસ્થાન, સ્વાદરસિયા ગુજરાતીઓ.
જગતના સ્વાદરસિયા(ખાઉધરાનહીં) લોકોમાં ગુજરાતીઓ પ્રથમ ક્રમે આવે. આટલી બધી વૈવિઘ્ય પૂર્ણ અને આટલી સંખ્યામાં વાનગીઓ જગતની કોઇ પ્રજા પાસે નહીં હોય. કડવા સિવાયના તમામ રસો જેની જીભેથી ટપકતા હોય અને રસરંજક ખાણું ખાવા સાવસામાન્ય આરામગાહ (રેસ્ટોરાં) આગળ પણ લાઇન લગાવીને ઊભા હોય તો તે માત્ર ગુજરાતી હોઇ શકે.
ગુજરાતી લોકોની જમવાની ટેવ વિશિષ્ટ છે. ભર્યે ભાણે જમવાની આદતને લીધે ગુજરાતી થાળીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. ગુજરાતી થાળીમાં ઓછામાં ઓછી બાર વાનગીઓ તો હોય જ. જેમ થાળીમાં વધુ વાનગી તેમ સમૃદ્ધિ વધુ. આથી અન્ય પ્રજાની વાનગીઓ નવ ઇંચના વ્યાસવાળી સપાટ ડીશમાં જમી શકાય.
જ્યારે ગુજરાતી થાળી બાર ઇંચના વ્યાસવાળી તો હોય જ, પરંતુ તેને કાંઠા પણ હોય અને તેમાં પાંચ-છ વાટકીઓ પણ હોય તેથી અન્નકૂટ ભરી શકાય. સર્વપ્રથમ તો થાળીમાં રોટલી કે ભાખરી કે પૂરી કે રોટલો કે પરાઠા કે પુરણપોળીમાંથી એક કે બે અગ્નિમાં શેકીને કે તેલમાં તળીને બનાવી શકાય તેવી વાનગી હોય જ.પછી વારો આવે શાકનો. બે જાતનાં શાક તો જોઇએ જ. એક રસાવાળું અને બીજું સૂકું. એવી રીતે બે કઠોળ પણ જોઇએ. દાળ અથવા કઢી-બેમાંથી એક ચાલે. પછી આવે ફરસાણ. ફરસાણ વિના જીભનો ચટાકો સંતોષાય નહીં. ફરસાણ પણ બે જોઇએ. એક તળેલું અને એક વઘારેલું. ફરસાણ ખવાય ચટણી સાથે એટલે બે પ્રકારની ચટણી જોઇએ. એક તીખી અને એક ગળી. આમ તો ગુજરાતી રસોઇમાં દાળ, શાક અને ફરસાણમાં ઉપલક ગળપણ તો હોય જ. તેમ છતાં બે મીઠાઇ તો જોઇએ જ, તેમાં પણ દૂધના પાયાવાળી-શીખંડ, બાસુદી, ખીર- એક તો હોય જ.
ગળ્યું એટલે ગળ્યું, બીજું બધું બળ્યું. આ બધી વાનગીઓથી થાળ ભરાય પછી પાપડ, અથાણું, કચુંબર(સલાડ) તથા છાશ તો હોય જ.
કાઠિયાવાડી થાળી એ ગુજરાતી થાળીની જ એક બહેન કહી શકાય. તેમાં રોટલા, ભાખરી, ઢેબરાં, ચાનકી વગેરેમાંથી બે-ત્રણ વસ્તુ હોય. રોટલા કે થેપલાં સાથે માખણ ને ગોળ અનિવાર્ય. શાકમાં રિંગણનું ભડથું અનિવાર્ય. મીઠાઇમાં સુખડી, માલપુઆ કે લાડુ. બાકી બધું લગભગ સરખું. આ બંને પ્રકારની થાળીઓને ગીનીઝ બુકઓફ રેકર્ડ્ઝ નોંધાવવી જોઇએ.
ગુજરાતીઓ માટે ભોજન એ માત્ર કેલરીની જરૂર પુરી કરવાનું સાધન નથી. ભોજન એ ઉત્સવનો એક ભાગ છે. ક્યારેક તો ભોજન પોતે જ ઉત્સવ બની જાય છે. ઠાકોરજીને ચડાવતા છપ્પન ભોગ કે અન્નકૂટ ખુદ એક ઉત્સવ છે. શિયાળામાં લીલાં શાકભાજી ભરપૂર પ્રમાણમાં આવે ત્યારે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય તરફથી શાકોત્સવ યોજવામાંઆવે છે.
અન્નને ઉત્સવ બનાવવામાં સુરતીલાલાનો જોટો ન મળે. નવેમ્બર-ડિસેમ્બર આવતા જુવારનો પોંક (આંધળી વાનીનો પોંક) ઉત્સવ બને. તાપી પાસે રાવટી તાણી પોંક પડાય. કમિંત બસો રૂપિયે કિલો. પોંક સાથે પોંકના ભજિયાં, લીંબુ-મરીની સેવ તથા તીખા તમતા મસાલાવાળી છાશ ખાવા લોકો નદીકાંઠે જ આજમાવે. મોંઘવારીને હુરતી બોલીમાં સ્વસ્તીવચન સંભળાવતા પોંક ખાતા જાય.
પોંકોત્સવ એ સુરતનો વિશિષ્ટ અન્નોત્સવછે. આવું જ ઘારી બાબતમાં છે. શરદપૂનમ પછીનો દિવસ- ચંદીપડવો એ જથ્થાબંધ ઘારી ખાવાનો દિવસ. લોકો ચંદીપડવાની રાતે ભૂંસુ ને ઘારી લઇ કોઇ નીરાંતવા (!) સ્થળે ચાલ્યા જાય અને લગભગ અડધી રાત સુધી ભુંસુ-ઘારી ખાધા કરે. સુરતમાં અન્નોત્સવ ન હોય એવી એક પણ મોસમ નથી. સુરતનું જમણ ને કાશીનું મરણ.
સુરતીલાલને ખાવાના શોખમાં કોઇ ન પહોંચે. પણ બીજાં શહેરો પણ પાછાં પડે તેવાં નથી. નવસારીનું કોલ્હાનું અથાણું-માછલી, ઝીંગા, ચીકન, ડ્રાયફૂટ, કેરી-ખાસ સરકામાં બને અને ફાંઇવ સ્ટાર હોટેલ અનેપરદેશ જાય. વલસાડ અને ઉદવાડાનાં પારસી ધાન-સાકપ્રખ્યાત.
ઉત્તરમસાલા, લીંબુ-મરી, ચોકલેટ, પાઇનેપલ, મેંગો વગેરે દસેક જાતની સિંગ મળે. વડોદરામાં સવારે સવારે પાંચ રૂપિયામાં પુનામીસળ ખાવા લોકો નીકળી પડે. પુનામાં પુનામીસળ નથી મળતું. તેવી જ રીતે સોલાપુર (શોલાપુર)માં સોલાપુરી ચેવડો નથી મળતો. માત્ર વડોદરામાં જ મળેછે.
ભાવનગરને ગાંઠિયાનું ગામ કહેવાય છે. નરસી બાવાના મરીવાળા ગાંઠિયા (મૂળ-અંગુઠિયા) નિકાસથાય છે. એવી જ બીજી ચીજ છે બદામપુરી અને કાજુપુરી. ચારસો રૂપિયે કિલો. વિકલ્પે ભાવનગરના સરેરાશ લોકો બદામપુરી પણ ખાય છે. જો ભાવનગર ગાંઠિયાનું ગામ છે તો રાજકોટ ચેવડાનું ગામ છે.
આજથી પચાસ વર્ષ પહેલાં જયુબિલી બાગના દરવાજે લાકડાની કેબિનમાં ગોરધનભાઇ ચેવડો ને ચટણી વેચતા. આજે તો તેમનાં સગાં-વહાલાંથી બધી થઇને ચાલીસેક ચેવડા અને ચટણીની દુકાનો છે. ચેવડા કરતાં ચટણી વધુ વેચાય છે તેથી ચેવડાના ભાવે ચટણી મળે છે - ચેવડા ઉપરમફત મળતી નથી.
તમને ભૂખ લાગી હોય ને ખીસામાં પૈસા ન હોય તો ઠોંસાગલીમાંથી નીકળવું. બધીજ દુકાનો ભગત પેંડાવાળાની. કોઇક જયસીયારામ ભગત, કોઇ જૂનાભગત વગેરે. પંદર-વીસ પેંડાચાખતાં ગલી પસાર થઇ જાય. એવી જ રીતે ખંભાતનું હલવાસન અને સુરેન્દ્રનગરના સિકંદરની સિંગ અને રેવડી પણ જાણીતાં. ગુજરાતનું એક પણ નગર એવું નથી જ્યાં કોઇને કોઇ ખાવાની ચીજ પ્રખ્યાત નથી. દુકાન પહોળી હોય કે સાંકડી, પણ ચીજ મળે છે ફાંકડી.
એક સમય હતો કે ગુજરાતમાં બહારનું ખાવાનું વજર્ય ગણાતું. મરજાદી કુટુંબો તો માત્ર પોતાના કૂવાનું પાણી જ પીતા. બીજા પાણીથી અભડાઇ જવાય. બહારગામ જવાનું થાય તો અભડાય નહીં તેવું (દૂધમાં રાંધેલું) ભાથું લઇ જવાનું. ચુસ્તપણે ધાર્મિકકુટુંબો કાંદા-લસણ તોશું, બહારનું કોઇપણ રાંધેલું ભોજન ન ખાતા.
મારાં દાદીમા બહારનાં ફળ ખાવા દેતાં, બહારની ચોકલેટ-પીપર ખાઇએ તો દંડ રૂપે સાંજના વાળુમાં દૂધ કે ઘી-બેમાંથી એક ન ખાવાની સજા થતી. ચોકલેટના વિકલ્પે ઘેર સુખડી બનતી. સરકારી નોકરી કરતાં લોકોને નોકરીના ભાગ રૂપે પ્રવાસે જવાનું થાય તો કાચુંસીધું લઇને જતા અને જ્યાં રોકાય ત્યાં જાતે પકાવીને ખાતા.
હજી પણ આપણે ત્યાં એવાં મરજાદી કુટુંબો છે જેનો નવેજ મળતું હોવાથી તે ગલીમાંથી પસાર થતાં નથી. ડુંગળી-લસણ ખાતા નથી. ચોમાસામાંકંદ ખાતા નથી. દારૂ અને માંસથી પાપ લાગે અને તે લેવાથી નરકમાં જવાય તેવી માન્યતા આજે પણ જીવીત છે.
આ વાતને હજી ૬૦-૬૫થી વધુ વર્ષો થયાં નથી. વિદ્યાર્થીઓ ભણવાઅને યુવાનો નોકરીએ બહારગામ ગયા અને ૧૯૬૦ પછીખાનપાનની ચુસ્તતા તૂટવા લાગી. તેમાં પણખાસ કરીને જાહેર સ્થળે રસોઇ કરનારની જ્ઞાતિ જાણવા મુશ્કેલ બનીપછીથી ખાન-પાનના જ્ઞાતિગત નિયંત્રણો તૂટી ગયાં.
૧૯૬૦ પછી રસોડું બદલાયું. આજે ગુજરાતી ગૃહિણીનું રસોઇઘર ગેસ, ઓવન, મિક્સર, જ્યુસર, ઘંટી, ફ્રીઝ વગેરે તમામ ઉપકરણોથી સજ્જછે. સરેરાશ ગુજરાતી દીવાનખંડ કે શયનખંડની સજાવટ કરતાં રસોઇકક્ષની સજાવટમાં વધારે પૈસા ખર્ચેછે.
ગુજરાતીઓના ખાવાના ચટાકા એટલા વિપુલ છે કે ગુજરાતી આઇટેમ્સની કોઇ પણ યાદી અધૂર જર હેવાની. લગભગ એકસો જાતનાં ભજિયાં અને એકસો જાતના આઇસક્રીમ (તેમાં વળી આઇસક્રીમનાં ભજિયાં) મળતાં હોય ત્યાં સંપૂર્ણ ખાદ્ય યાદી કેવી રીતે બને!
પરપ્રાંતની કે પરદેશની ગુજરાતમાં બનતીવાનગીનું ગુજરાતીકરણ કરવામાં પણ ગુજરાતીઓ એક્કા છે. ચાઇનીઝ ભેળ, જૈન પીઝા, માખણ કે ચીઝના મસાલા ઢોસા કે ઉત્તપમ, વેજિટેરિયન તથા કાંદા વિનાની બર્ગર તેલમાં તળેલાપરાઠા વગેરે વસ્તુઓ જો તે તેવિસ્તારના મૂળ નામે મૂળ લોકોને ખવરાવવામાં આવે તો તેઓ આઘાતપામે.
વળી દરેક વસ્તુમાં ખાંડ તો ખરી જ. સ્વભાવની મીઠાશ જરૂરી છે, ખાદ્યાન્તની મીઠાશ ઝરે છે, આ વાત ગુજરાતીઓ સમજે તો તેમનાં અડધા દર્દોનું આપોઆપ નિવારણ થાય.
-------
ગુજરાતી થાળીને આંતરરાષ્ટ્રીયસ્થાન, સ્વાદરસિયા ગુજરાતીઓ.
જગતના સ્વાદરસિયા(ખાઉધરાનહીં) લોકોમાં ગુજરાતીઓ પ્રથમ ક્રમે આવે. આટલી બધી વૈવિઘ્ય પૂર્ણ અને આટલી સંખ્યામાં વાનગીઓ જગતની કોઇ પ્રજા પાસે નહીં હોય. કડવા સિવાયના તમામ રસો જેની જીભેથી ટપકતા હોય અને રસરંજક ખાણું ખાવા સાવસામાન્ય આરામગાહ (રેસ્ટોરાં) આગળ પણ લાઇન લગાવીને ઊભા હોય તો તે માત્ર ગુજરાતી હોઇ શકે.
ગુજરાતી લોકોની જમવાની ટેવ વિશિષ્ટ છે. ભર્યે ભાણે જમવાની આદતને લીધે ગુજરાતી થાળીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. ગુજરાતી થાળીમાં ઓછામાં ઓછી બાર વાનગીઓ તો હોય જ. જેમ થાળીમાં વધુ વાનગી તેમ સમૃદ્ધિ વધુ. આથી અન્ય પ્રજાની વાનગીઓ નવ ઇંચના વ્યાસવાળી સપાટ ડીશમાં જમી શકાય.
જ્યારે ગુજરાતી થાળી બાર ઇંચના વ્યાસવાળી તો હોય જ, પરંતુ તેને કાંઠા પણ હોય અને તેમાં પાંચ-છ વાટકીઓ પણ હોય તેથી અન્નકૂટ ભરી શકાય. સર્વપ્રથમ તો થાળીમાં રોટલી કે ભાખરી કે પૂરી કે રોટલો કે પરાઠા કે પુરણપોળીમાંથી એક કે બે અગ્નિમાં શેકીને કે તેલમાં તળીને બનાવી શકાય તેવી વાનગી હોય જ.પછી વારો આવે શાકનો. બે જાતનાં શાક તો જોઇએ જ. એક રસાવાળું અને બીજું સૂકું. એવી રીતે બે કઠોળ પણ જોઇએ. દાળ અથવા કઢી-બેમાંથી એક ચાલે. પછી આવે ફરસાણ. ફરસાણ વિના જીભનો ચટાકો સંતોષાય નહીં. ફરસાણ પણ બે જોઇએ. એક તળેલું અને એક વઘારેલું. ફરસાણ ખવાય ચટણી સાથે એટલે બે પ્રકારની ચટણી જોઇએ. એક તીખી અને એક ગળી. આમ તો ગુજરાતી રસોઇમાં દાળ, શાક અને ફરસાણમાં ઉપલક ગળપણ તો હોય જ. તેમ છતાં બે મીઠાઇ તો જોઇએ જ, તેમાં પણ દૂધના પાયાવાળી-શીખંડ, બાસુદી, ખીર- એક તો હોય જ.
ગળ્યું એટલે ગળ્યું, બીજું બધું બળ્યું. આ બધી વાનગીઓથી થાળ ભરાય પછી પાપડ, અથાણું, કચુંબર(સલાડ) તથા છાશ તો હોય જ.
કાઠિયાવાડી થાળી એ ગુજરાતી થાળીની જ એક બહેન કહી શકાય. તેમાં રોટલા, ભાખરી, ઢેબરાં, ચાનકી વગેરેમાંથી બે-ત્રણ વસ્તુ હોય. રોટલા કે થેપલાં સાથે માખણ ને ગોળ અનિવાર્ય. શાકમાં રિંગણનું ભડથું અનિવાર્ય. મીઠાઇમાં સુખડી, માલપુઆ કે લાડુ. બાકી બધું લગભગ સરખું. આ બંને પ્રકારની થાળીઓને ગીનીઝ બુકઓફ રેકર્ડ્ઝ નોંધાવવી જોઇએ.
ગુજરાતીઓ માટે ભોજન એ માત્ર કેલરીની જરૂર પુરી કરવાનું સાધન નથી. ભોજન એ ઉત્સવનો એક ભાગ છે. ક્યારેક તો ભોજન પોતે જ ઉત્સવ બની જાય છે. ઠાકોરજીને ચડાવતા છપ્પન ભોગ કે અન્નકૂટ ખુદ એક ઉત્સવ છે. શિયાળામાં લીલાં શાકભાજી ભરપૂર પ્રમાણમાં આવે ત્યારે સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય તરફથી શાકોત્સવ યોજવામાંઆવે છે.
અન્નને ઉત્સવ બનાવવામાં સુરતીલાલાનો જોટો ન મળે. નવેમ્બર-ડિસેમ્બર આવતા જુવારનો પોંક (આંધળી વાનીનો પોંક) ઉત્સવ બને. તાપી પાસે રાવટી તાણી પોંક પડાય. કમિંત બસો રૂપિયે કિલો. પોંક સાથે પોંકના ભજિયાં, લીંબુ-મરીની સેવ તથા તીખા તમતા મસાલાવાળી છાશ ખાવા લોકો નદીકાંઠે જ આજમાવે. મોંઘવારીને હુરતી બોલીમાં સ્વસ્તીવચન સંભળાવતા પોંક ખાતા જાય.
પોંકોત્સવ એ સુરતનો વિશિષ્ટ અન્નોત્સવછે. આવું જ ઘારી બાબતમાં છે. શરદપૂનમ પછીનો દિવસ- ચંદીપડવો એ જથ્થાબંધ ઘારી ખાવાનો દિવસ. લોકો ચંદીપડવાની રાતે ભૂંસુ ને ઘારી લઇ કોઇ નીરાંતવા (!) સ્થળે ચાલ્યા જાય અને લગભગ અડધી રાત સુધી ભુંસુ-ઘારી ખાધા કરે. સુરતમાં અન્નોત્સવ ન હોય એવી એક પણ મોસમ નથી. સુરતનું જમણ ને કાશીનું મરણ.
સુરતીલાલને ખાવાના શોખમાં કોઇ ન પહોંચે. પણ બીજાં શહેરો પણ પાછાં પડે તેવાં નથી. નવસારીનું કોલ્હાનું અથાણું-માછલી, ઝીંગા, ચીકન, ડ્રાયફૂટ, કેરી-ખાસ સરકામાં બને અને ફાંઇવ સ્ટાર હોટેલ અનેપરદેશ જાય. વલસાડ અને ઉદવાડાનાં પારસી ધાન-સાકપ્રખ્યાત.
ઉત્તરમસાલા, લીંબુ-મરી, ચોકલેટ, પાઇનેપલ, મેંગો વગેરે દસેક જાતની સિંગ મળે. વડોદરામાં સવારે સવારે પાંચ રૂપિયામાં પુનામીસળ ખાવા લોકો નીકળી પડે. પુનામાં પુનામીસળ નથી મળતું. તેવી જ રીતે સોલાપુર (શોલાપુર)માં સોલાપુરી ચેવડો નથી મળતો. માત્ર વડોદરામાં જ મળેછે.
ભાવનગરને ગાંઠિયાનું ગામ કહેવાય છે. નરસી બાવાના મરીવાળા ગાંઠિયા (મૂળ-અંગુઠિયા) નિકાસથાય છે. એવી જ બીજી ચીજ છે બદામપુરી અને કાજુપુરી. ચારસો રૂપિયે કિલો. વિકલ્પે ભાવનગરના સરેરાશ લોકો બદામપુરી પણ ખાય છે. જો ભાવનગર ગાંઠિયાનું ગામ છે તો રાજકોટ ચેવડાનું ગામ છે.
આજથી પચાસ વર્ષ પહેલાં જયુબિલી બાગના દરવાજે લાકડાની કેબિનમાં ગોરધનભાઇ ચેવડો ને ચટણી વેચતા. આજે તો તેમનાં સગાં-વહાલાંથી બધી થઇને ચાલીસેક ચેવડા અને ચટણીની દુકાનો છે. ચેવડા કરતાં ચટણી વધુ વેચાય છે તેથી ચેવડાના ભાવે ચટણી મળે છે - ચેવડા ઉપરમફત મળતી નથી.
તમને ભૂખ લાગી હોય ને ખીસામાં પૈસા ન હોય તો ઠોંસાગલીમાંથી નીકળવું. બધીજ દુકાનો ભગત પેંડાવાળાની. કોઇક જયસીયારામ ભગત, કોઇ જૂનાભગત વગેરે. પંદર-વીસ પેંડાચાખતાં ગલી પસાર થઇ જાય. એવી જ રીતે ખંભાતનું હલવાસન અને સુરેન્દ્રનગરના સિકંદરની સિંગ અને રેવડી પણ જાણીતાં. ગુજરાતનું એક પણ નગર એવું નથી જ્યાં કોઇને કોઇ ખાવાની ચીજ પ્રખ્યાત નથી. દુકાન પહોળી હોય કે સાંકડી, પણ ચીજ મળે છે ફાંકડી.
એક સમય હતો કે ગુજરાતમાં બહારનું ખાવાનું વજર્ય ગણાતું. મરજાદી કુટુંબો તો માત્ર પોતાના કૂવાનું પાણી જ પીતા. બીજા પાણીથી અભડાઇ જવાય. બહારગામ જવાનું થાય તો અભડાય નહીં તેવું (દૂધમાં રાંધેલું) ભાથું લઇ જવાનું. ચુસ્તપણે ધાર્મિકકુટુંબો કાંદા-લસણ તોશું, બહારનું કોઇપણ રાંધેલું ભોજન ન ખાતા.
મારાં દાદીમા બહારનાં ફળ ખાવા દેતાં, બહારની ચોકલેટ-પીપર ખાઇએ તો દંડ રૂપે સાંજના વાળુમાં દૂધ કે ઘી-બેમાંથી એક ન ખાવાની સજા થતી. ચોકલેટના વિકલ્પે ઘેર સુખડી બનતી. સરકારી નોકરી કરતાં લોકોને નોકરીના ભાગ રૂપે પ્રવાસે જવાનું થાય તો કાચુંસીધું લઇને જતા અને જ્યાં રોકાય ત્યાં જાતે પકાવીને ખાતા.
હજી પણ આપણે ત્યાં એવાં મરજાદી કુટુંબો છે જેનો નવેજ મળતું હોવાથી તે ગલીમાંથી પસાર થતાં નથી. ડુંગળી-લસણ ખાતા નથી. ચોમાસામાંકંદ ખાતા નથી. દારૂ અને માંસથી પાપ લાગે અને તે લેવાથી નરકમાં જવાય તેવી માન્યતા આજે પણ જીવીત છે.
આ વાતને હજી ૬૦-૬૫થી વધુ વર્ષો થયાં નથી. વિદ્યાર્થીઓ ભણવાઅને યુવાનો નોકરીએ બહારગામ ગયા અને ૧૯૬૦ પછીખાનપાનની ચુસ્તતા તૂટવા લાગી. તેમાં પણખાસ કરીને જાહેર સ્થળે રસોઇ કરનારની જ્ઞાતિ જાણવા મુશ્કેલ બનીપછીથી ખાન-પાનના જ્ઞાતિગત નિયંત્રણો તૂટી ગયાં.
૧૯૬૦ પછી રસોડું બદલાયું. આજે ગુજરાતી ગૃહિણીનું રસોઇઘર ગેસ, ઓવન, મિક્સર, જ્યુસર, ઘંટી, ફ્રીઝ વગેરે તમામ ઉપકરણોથી સજ્જછે. સરેરાશ ગુજરાતી દીવાનખંડ કે શયનખંડની સજાવટ કરતાં રસોઇકક્ષની સજાવટમાં વધારે પૈસા ખર્ચેછે.
ગુજરાતીઓના ખાવાના ચટાકા એટલા વિપુલ છે કે ગુજરાતી આઇટેમ્સની કોઇ પણ યાદી અધૂર જર હેવાની. લગભગ એકસો જાતનાં ભજિયાં અને એકસો જાતના આઇસક્રીમ (તેમાં વળી આઇસક્રીમનાં ભજિયાં) મળતાં હોય ત્યાં સંપૂર્ણ ખાદ્ય યાદી કેવી રીતે બને!
પરપ્રાંતની કે પરદેશની ગુજરાતમાં બનતીવાનગીનું ગુજરાતીકરણ કરવામાં પણ ગુજરાતીઓ એક્કા છે. ચાઇનીઝ ભેળ, જૈન પીઝા, માખણ કે ચીઝના મસાલા ઢોસા કે ઉત્તપમ, વેજિટેરિયન તથા કાંદા વિનાની બર્ગર તેલમાં તળેલાપરાઠા વગેરે વસ્તુઓ જો તે તેવિસ્તારના મૂળ નામે મૂળ લોકોને ખવરાવવામાં આવે તો તેઓ આઘાતપામે.
વળી દરેક વસ્તુમાં ખાંડ તો ખરી જ. સ્વભાવની મીઠાશ જરૂરી છે, ખાદ્યાન્તની મીઠાશ ઝરે છે, આ વાત ગુજરાતીઓ સમજે તો તેમનાં અડધા દર્દોનું આપોઆપ નિવારણ થાય.
Wednesday, October 13, 2010
Tuesday, October 12, 2010
એક સુંદર કવિતા..
નાનપણમાં બોરાં વીણવા જતા.
કાતરા પણ વીણતા.
કો’કની વાડીમાં ઘૂસી ચીભડાં ચોરતા.
ટેટા પાડતા.
બધા ભાઇબંધોપોતાનાં ખિસ્સામાંથી
ઢગલી કરતા ને ભાગ પાડતા-
-આ ભાગ ટીંકુનો.
-આ ભાગ દીપુનો.
-આ ભાગ ભનિયાનો, કનિયાનો…
છેવટે એક વધારાની ઢગલી કરી કહેતા-
‘આ ભાગ ભગવાનનો !’ સૌ પોતપોતાની ઢગલી
ખિસ્સામાં ભરતા,
ને ભગવાનની ઢગલી ત્યાં જ મૂકી
રમવા દોડી જતા. ભગવાન રાતે આવે, છાનામાના
ને પોતાનો ભાગ ખાઇ જાય-એમ અમે કહેતા. પછી મોટા થયા.
બે હાથે ઘણું ય ભેગું કર્યું;
ભાગ પાડ્યા-ઘરના, ઘરવખરીના,
ગાય, ભેંસ, બકરીના.
અને ભગવાનનો ભાગ જુદો કાઢ્યો? રબીશ! ભગવાનનો ભાગ?
ભગવાન તે વળી કઇ ચીજ છે ? સુખ, ઉમંગ, સપનાં, સગાઇ, પ્રેમ-
હાથમાં ઘણું ઘણું આવ્યું… અચાનક ગઇ કાલે ભગવાન આવ્યા;
કહે : લાવ, મારો ભાગ… મેં પાનખરની ડાળી જેવા
મારા બે હાથ જોયા- ઉજ્જ્ડ.
એકાદ સુકું તરણું યે નહીં.
શેના ભાગ પાડું ભગવાન સાથે?
આંખમાં ઝળઝળિયાં આવ્યાં,
તે અડધાં ઝળઝળિયાં આપ્યાં ભગવાનને. વાહ !- કહી ભગવાન મને અડ્યા,
ખભે હાથ મૂક્યો,
મારી ઉજ્જ્ડતાને પંપાળી,
મારા ખાલીપાને ભરી દીધો અજાણ્યા મંત્રથી. તેણે પૂછ્યું : ‘કેટલા વરસનો થયો તું’
‘પચાસનો’ હું બોલ્યો
’અચ્છા…’ ભગવાન બોલ્યા : ‘૧૦૦ માંથી
અડધાં તો તેં ખરચી નાખ્યાં…
હવે લાવ મારો ભાગ !’
ને મેં બાકીનાં પચાસ વરસ
ટપ્પ દઇને મૂકી દીધાં ભગવાનના હાથમાં !
ભગવાન છાનામાના રાતે એનો ભાગ ખાય. હું હવે તો ભગવાનનો ભાગ બની પડ્યો છું અહીં.
જોઉં છું રાહ- કે ક્યારે રાત પડે
ને ક્યારે આવે છાનામાના ભગવાન
ને ક્યારે આરોગે ભાગ બનેલા મને
ને ક્યારે હું ભગવાનનાં મોંમાં ઓગળતો ઓગળતો…
કવિ - રમેશ પારેખ
Subscribe to:
Posts (Atom)


